دانشگاه آزاد اسلامی
واحد …………
دانشکده تحصیلات تکمیلی
پايان نامه جهت دريافت کارشناسي ارشد ……………………… M.A
گرایش:……………………….
عنوان:
بررسی نقش مشاوردرپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان ازدیدگاه دبیران ودانش آموزان دبیرستان های دخترانه ی شهر پل دختر
استاد راهنما:
دکتر ……………………..
استاد مشاور:
دکتر…………………………….
نگارنده:
………………………..
آذرماه 1393
صورتجلسه دفاع
سپاسگزاری
حمدو ثنای بیکران، خـداوند بزرگی را سزاست که نعمت وجود، اسلام و ولایت از اوست؛ خـداونــد بی همتایی که اولیـن کلمهها و جملههای سـخـن با آخرین فرستادهاش، اختصاص به «خواندن» ، «قلم» ، «علم»، «آموزش» و… دارد. هم او که با ارسال رُسُل و بعثت انبیاء بیشمارش، راه هدایت انسانها را هموار ساخته و با تربیت جانشینان شایسته و برحق آنان، این راه را تا ابد، قابل رهروی گذارده است.
سپاس خدايي راكه ستايشگران نمي توانندحق سپاسش را ادا كنند و حسابگران ازشمارش نعمت هاي بي پايانش عاجزند و تلاشگران دراداي حقش فرومانند.
خدايي كه افكار بلند به قله عظمتش دست نيابند و ژرف نگران به عمق ذاتش پي نبرند.
خدايي كه نه كلام گنجايش تعريفش راداردونه زمان فرصت شمارشش را.
خدايا؛ علي(ع) توگفت: هيچ شرافتي بالاترازعلم نيست و هيچ علمي بهتر از تفكر و دقت نيست. ازتوملتمسانه مي خواهم كه مرابه هدايت خود، از نعمت تفكر و تعقل محروم نفرمايي. آمين
و در پایان اینکه خدایا به من توفیق و تلاش در شکست، صبر در نا امیدی، رفتن بی هموار، کار بی پاداش، فداکاری در سکوت، خدمت به جانان، ایمان بی ریا، تنهایی در انبوه جمعیت دوست داشتن بی آنکه دوست بداند روزی فرما.
و برخود فرض می دانم از اساتید بزرگواری که از ابتدا تا انتهای این پایاننامه، زحمت راهنمایی اینجانب را به عهده داشته و با نکتهسنجی و باریکبینی خود، باعث به نتیجه رسیدن این کار گردیدند، از برخوردهای بزرگوارانه و دوستانة استاد راهنمای عزیز جناب آقای دکتر …………………، استاد مشاور بزرگوار جناب آقای ………………….. و در نهایت ارشادات ذیقیمت اساتید راهنمای خارجی و داخلی به ترتیب آقایان دکتر ……………………………………………….صمیمانه سپاسگزارم.
تقدیم به
تقدیم به پیشگاه گوهر صدف هستی، یکتا حجت پروردگار، امام عصر(عج) که ظهورش هر انسان ناامیدی را امید می بخشد.
و به همه آنانی که از طفولیت و تا بعد به من آموختند و خواهند آموخت، چگونه اندیشیدن را و امیدورام به هدایت الهی تا خود بیاموزم چگونه عمل کردن را
و پیشگاه استادانم
از نخستین دم تا واپسین حیاتم
آموزگارانی که
جز دهش ایشان
بضاعتی ندارم
به پدر و مادرم.
خلاصه
تحولات بي حد و حصر در بنيان هاي جوامع ،كه بر اثر حركت از دوران گذار به سمت زندگي ماشيني و صنعتي رخ داده، به پديد آمدن شكاف هايي منجر شده كه انسان هاي امروز را ناگزير از همنواسازي خود با شرايط جديد كرده است. در چنين فضايي، بحران هايي پيش روي افراد پديد مي آيد كه اگر متوقف نشود دنياي روحي ، رواني آنها را متلاطم مي كند. آسيب هاي اجتماعي و روحي و رواني از جمله طلاق، اعتياد، خودكشي ، مشكلات تحصيلي، اختلافات خانوادگي، نارضايتي شغلي، اضطراب ، افسردگي و…..محصول تحولات زندگي صنعتي اند.سؤال اينجاست كه در كنار توسعه شگفت انگيز علوم و فنون دانش امروز چه چيزي بايد بتواند پاسخگوي بحران هاي روحي ،رواني انسان ها باشد؟ بحران هايي كه متعاقب پيشرفت علوم و تكنولوژي بر انسان ها رخ نموده است . در پاسخ به اين سؤال علم « مشاوره و روانشناسي » قد علم مي كندمشاوره از تمامي فعاليتهاي اخلاقي تشكيل يافته است كه در آن مشاور متعهد، تلاش مي كند تا به مراجع كمك كند تا به آن دسته از رفتارهايي بپردازد كه بتواند به حل مشكلات و مسائل اومنجر شوند. ازطريق مشاوره و راهنمايي فرد نه تنها وضع فعلي خود رادرك مي كند،بلكه از آنچه كه به صورت آن در خواهدآمدنيز آگاه مي شود.راجرز معتقد است كه هدف بيشتر مشاغل ياري دهنده كه شامل مشاوره وراهنمايي نيز مي شود،افزايش رشد شخصي ورواني فرد در مسير رشد اجتماعي است.هم چنين ازطريق « خدمات راهنمايي ومشاوره »مي توان تواناييها ونيز محدوديت هاي دانش آموزان راشناخت واز امكانات موجود حداكثر استفاده را به عمل آورد.مشاور تحصيلي با شناخت دانش آموزان در زمينه هاي گوناگون مي تواند آنان را به رشته هاي تحصيلي مناسب راهنمايي كندوآنان را در حل مشكلات ياري دهد. اهداف آموزش وپرورش زماني تحقق خواهند يافت كه برنامه ها و محتواي آموزشي با توجه به نيازها وامكانات دانش آموزان تهيه و اجرا گردند. . پایان نامه حاضر به 5 فصل تقسیم بندی شده که فصل اول کلیات تحقیق را شامل می شود که عبارتند از مقدمه ، بیان مسئله ، اهمیت و ضرورت تحقیق ، اهداف تحقیق ، سوالات تحقیق ، فرضیات تحقیق ، تعاریف مفاهیم و خلاصه ای از جامعه آماری و نمونه آمار ی و روش گرد آری و تجزیه و تحلیل اطلاعات و فصل دوم با عنوان مبانی نظری و پیشینه تحقیق به نظریه های مشاوره و سلامت روانی سپس فايده و اهميت مشاوره،تاريخچه ي راهنمايي و مشاوره،تعاريف راهنمايي و مشاوره، انواع مشاوره، اهداف مشاوره وراهنمايي،ضرورت مشاوره در مدارس ،مشاوره وراهنمايي در نظام آموزش و پرورش ، نقش مشاور در مدارس،امور تحصيلي،تأمين بهداشت رواني،دانش آموزان و مهم ترين وظايف كادر آموزشي در برابر برنامه مشاوره و راهنمايي و در آخر فصل نیز به بررسی پیشینه های داخلی و خارجی خواهیم پرداخت فصل سوم به روش تحقیق اختصاص داده شده به این صورت که روش تحقیق ، جامعه آماری ، نمونه آماری و روش نمونه گیری ، ابزار گرد آوری اطلاعات ، پرسشنامه سلامت روانی ، و پرسشنامه محقق ساخته اهمیت مشاوره در پیشرفت تحصیلی در آن گنجانده شده است فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها می باشد که داده های توصیفی و استنباطی در این فصل با استفاده از نرم افزار spss تحلیل می شوند فصل پنجم پایان نامه نتیجه گیری از مطالب و تحلیل اطلاعات می باشد که با ارائه پیشنهاداتی جهت رفع و بهبود مشکلات و در آخر پیشنهاداتی برای تحقیقات آینده ارائه می شود

فصل اول
کلیات تحقیق
مقدمه:
انسان تنها موجودي است كه با همنوعان خودبه تبادل نظر مي پردازد وبراي شناخت وحل مشكلات خود با آنان مشورت وازراهنمايي آنان استفاده مي كند .راهنمايي ومشورت درطول زندگي آدميان مطرح بوده وآنان باكساني كه مورد قبول واعتمادشان بوده مشورت مي كرده اند .باتوسعه علوم انساني ورشدعلوم رفتاري به راهنمايي ومشاوره به عنوان شاخه اي مستقل ازعلوم رفتاري توجه شد. امروزه راهنمايي ومشاوره به صورت حرفه اي ياورانه براي كمك به افرادي است كه دررشد،سازگاري ،تصميم گيري،روابط خانوادگي،مهارتهاي اجتماعي وشيوه زندگي مشكلاتي دارند ومشاوره به اين افراد كمك مي كند تاراه حل مناسبي براي مشكلات بيابند. مدرسه و محیطهای آموزشی کانون توجه صاحبنظران سلامت روان هستند. از این رو که این محیط با گروههای سنی که به عنوان گروههای حساس شناخته می شوند سروکار دارند. علاوه بر اینکه سنین دبستان و راهنمایی و دبیرستان به عنوان سنینی شناخته می شوند که پایه ریزی شخصیت افراد در بزرگسالی در این سنین روی می دهد.
مساله قابل توجه این است که این دسته از گروههای سنی بیشتر اوقات خود را در این مدارس و محیطها می گذرانند و روشن است که فضای این موقعیتها تاثیرات مهمی بر سلامت افراد در بزرگسالی دارد. بر این اساس صاحبنظران مسائل روانی در کنار توصیه به خانواده ها در جهت شناخت عوامل موثر در بهداشت روانی و تامین آن ، مراکز آموزشی و مدارس توجه خود قرار می دهند و ایجاد آشنایی و رعایت این عوامل را در مدارس اکیدا توصیه می کنند. رسیدن به اهداف آموزشی که مدارس به عنوان اهداف اساسی خود به آنها توجه دارند مستلزم تامین بهداشت روانی دانش آموزان است. تحقیقات متعدد نشان می دهد که سلامت روانی دانش آموزان با پیشرفت تحصیلی آنها رابطه دارد. و دانش آموزانی که به نحوی از مشکلات روانی یا از فقدان بهداشت روانی مناسب رنج می برند اغلب با افت تحصیلی مواجه هستند. بنابراین ضروری به نظر می رسد جهت تامین شرایط مناسب برای نیل به اهداف آموزشی ، تربیتی و تضمین سلامت افراد در جامعه در سنین مختلف اعمال شیوه های مناسب جهت تامین بهداشت روانی در مدارس مدنظر قرار گیرد.
اهميت مشاوره و مشورت در دين مقدس اسلام كراراً مورد توجه ائمه ي اطهار و بزرگان دين قرار گرفته است .
بشر امروز در يك دوره ي پيچيده زندگي مي كند ، يكي از مشخصات اين دوره ، تخصصي شدن مسائل و وابستگي افراد به يكديگر جهت استفاده از تخصص آنها براي تداوم يك زندگي متعادل است . لذت بردن از زندگي شخصي و رشد و تعالي شخصيت ، شكوفا نمودن استعدادها و ارضاي نيازها ، اعم از نيازهاي اوليه ي جسماني ، نياز به امنيت و آرامش ، نياز به تعلق نياز به دوست داشتن و دوست داشته شدن ، نياز به احترام و نياز به شكوفايي در دنياي امروز فرايند ساده اي نيست ، در تمام اين مراحل به مشاور و مشاوره نيازاست .
وظيفه نهاد آموزش و پرورش ، در آماده كردن دانش آموزاني كه نيروي انساني فردا تلقي مي شوند ، براي مواجهه و سازگاري با مقتضيات قرن بيست و يكم كه از حساسيت ويژه اي برخوردار است بسيار حساس و سنگين است . اضطراب ، افسردگي ، سوء مصرف مواد مخدر ، رفتارهاي نابهنجار ، مشكلات تحصيلي ، گرايش ارتباط با جنس مخالف از عمده ترين مشكلات رواني اجتماعي دانش آموزان است ، اهداف آموزش وپرورش زماني تحقق خواهند يافت كه برنامه ها و محتواي آموزشي با توجه به نيازها وامكانات دانش آموزان تهيه و اجرا گردند.ازطريق « خدمات راهنمايي ومشاوره »مي توان تواناييها ونيز محدوديت هاي دانش آموزان راشناخت واز امكانات موجود حداكثر استفاده را به عمل آورد.مشاور تحصيلي با شناخت دانش آموزان در زمينه هاي گوناگون مي تواند آنان را به رشته هاي تحصيلي مناسب راهنمايي كندوآنان را در حل مشكلات ياري دهد.گرچه آشنايي معلم با فنون راهنمايي تدريس و عملكرد او را مؤثر وپربار مي سازد،ولي معلم به تنهايي نه مي تواند ونه فرصت داردبه تمام مسائل و مشكلات رواني وخانوادگي وتحصيلي دانش آموزان رسيدگي كندوبراي هر كدام راه حل ارائه دهد.ازاين رو،مشاور تحصيلي با همكاري معلم وخانواده و مسئولان مدرسه مي توانددانش آموزان را در جهت رفع مشكلات تحصيلي و خانوادگي و رواني وتأمينثبات عاطفي ياري دهدونهايتاً نيل به اهداف آموزش وپرورش را ممكن سازد.

بيان مسأله :
انسان تنها موجودي است که با همنوعان خودبه تبادل نظر مي پردازد وبراي شناخت وحل مشکلات خود با آنان مشورت وازراهنمايي آنان استفاده مي کند.راهنمايي ومشورت درطول زندگي آدميان مطرح بوده وآنان باکساني که مورد قبول واعتمادشان بوده مشورت مي کرده اند.باتوسعه ی علوم انساني ورشدعلوم رفتاري به راهنمايي ومشاوره به عنوان شاخه اي مستقل ازعلوم رفتاري توجه شد.امروزه راهنمايي ومشاوره به صورت حرفه اي ياورانه براي کمک به افرادي است که دررشد،سازگاري،تصميم گيري،روابط خانوادگي،مهارت هاي اجتماعي وشيوه ی زندگي مشکلاتي دارند،مشاوره به اين افراد کمک مي کند تاراه حل مناسبي براي مشکلات بيابند.بشرامروز در يک دوره ي پيچيده زندگي مي کند،يکي از مشخصات اين دوره،تخصصي شدن مسائل و وابستگي افراد به يکديگر جهت استفاده از تخصص آن ها براي تداوم يک زندگي متعادل است.لذت بردن از زندگي شخصي و رشد و تعالي شخصيت،شکوفا نمودن استعدادها و ارضاي نيازها،اعم از نيازهاي اوليه ي جسماني،نياز به امنيت و آرامش،نياز به تعلق،نياز به دوست داشتن و دوست داشته شدن ، نياز به احترام و نياز به شکوفايي وپیشرفت در دنياي امروز فرايند ساده اي نيست،در تمام اين مراحل به مشاور و مشاوره نيازاست.وظيفه ی نهاد آموزش و پرورش،در آماده کردن دانش آموزاني که نيروي انساني فردا تلقي مي شوند،براي مواجهه و سازگاري با مقتضيات قرن بيست و يکم که از حساسيت ويژه اي برخوردار است بسيار حساس و سنگين است.اضطراب،افسردگي،سوء مصرف مواد مخدر،رفتارهاي نابهنجار،مشکلات تحصيلي،گرايش ارتباط با جنس مخالف از عمده ترين مشکلات رواني اجتماعي دانش آموزان است.برنامه های مشاوره وراهنمایی مدارس،یکی ازپیشرفت های آموزش وپرورش قرن حاضر است که ازشاخص های مدنیت واداره ی علمی جامعه به شمارمی رود.مشاوره یک رابطه ی یاورانه ی دونفری است که برنیاز فرد به رشد، سازگاری، تصمیم گیری و حل مشکل تکیه دارد(گیبسون1،ترجمه ی فارسی،1373).به نظربلکهام2(نقل ازگیبسون،ترجمه‎ی فارسی،1373)مشاوره رابطه ای است منحصربه فردکه درآن به مراجع فرصت یادگرفتن،احساس کردن،فکرکردن،تجربه کردن وتغییردادن به شیوه ای متناسب باخود،داده می شود(گیبسون،ترجمه ی فارسی،1373).مشاورنسبت به حرفه ی مشاوره،به عنوان یک فعالیت تخصصی با هدف کمک به افراد دررشد و پرورش توانایی های بالقوه شان متعهداست(نوابی نژاد،1393)بااین تعاریف ازمفهوم مشاوره،یک مشاور به فرد دارای مشکل کمک می کندتاضمن شناخت مسایل ومشکلات خود،راه حل های احتمالی مشکل راارائه دهدوسرانجام به حل آن بپردازد.پیشرفت تحصیلی3 یاعدم آن یعنی افت تحصیلی وهمچنین سلامت روانی4 یا نقطه ی مقابل آن نه تنها دردوران تحصیل بلکه درطول زندگی دانش آموز تأثیربسزایی دارد.به طوری که می تواندتضمین کننده ی شغل وحرفه ی اودرآینده باشدکه مشاوردراین مقوله می تواند نقش برجسته وحیاتی درپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان ایفا کند.پیشرفت تحصیلی عبارت است از«مسئول نهایی فرآیندیادگیری فعال که با کمک آموزش فعالیت های ‎تربیتی ‎انجام می گیرد.» (گیج وبرلاینر5،1374؛ به نقل ازمهدیان،1385) همچنین«سرعتی که دانش آموز در تکمیل پایه ها و درجات گوناگون دارد و بر حسب مقدار پیش افتادگی و سرعت یا عقب ماندگی وی اندازه گیری می شود.» (بیابانگرد،1378). کارشناسان سازمان بهداشت‎جهانی6(WHO) سلامت فکروروان را این گونه تعریف می کنند: «سلامت روان عبارت است ازقابلیت ارتباط موزون وهماهنگ بادیگران، تغییر و اصلاح محیط فردی واجتماعی وحل تضادها وتمایلات شخصی به طور منطقی، عادلانه و مناسب» (میلانی فر،1390) از آنجا كه در هر نظام آموزشي، پيشرفت تحصيلي و سلامت روانی به عنوان مهم ترين شاخص توفيق فعاليت هاي علمي و آموزشي محسوب مي شود، بررسي عوامل موثر بر پيشرفت تحصيلي و سلامت روانی دانش آموزان از اهميت خاصي نزد پژوهشگران علوم تربيتي و روانشناسي برخوردار است، بهداشت روانی و پيشرفت تحصيلى ارتباط تنگاتنگى با هم دارند.دانش آموزانى كه از سطح بهداشت روانى مطلوبى برخوردار نيستند، قادر به پيشرفت تحصيلى نخواهند بود و نمی توانند از توانايی هاى خود به نحوم طلوب استفاده كنند (محمدخانى،1384) بنابراین مشاور نقطه مرکزی درپیشرفت تحصیلی وتأمین بهداشت روانی دانش آموزان در مدرسه به شمار می رود.مشاور با شناسایی عوامل مخل پیشرفت تحصیلی وسلامت روانی و عوامل ارتقا دهنده‎ی‎آن ها سعی در ایجاد فضایی سالم در مدرسه می نماید.
محقق دراین پژوهش در پی آن است تا کارآمدی،نقش مشاوردرپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان را ازدیدگاه دبیران ودانش آموزان مورد بررسی قرار دهدودراین راه ازپژوهش های انجام شده توسط محققان ایرانی وخارجی نیز که با این موضوع ارتباط دارنداستفاده خواهدشد.بنابراین سؤال اصلی پژوهش ما این گونه بیان می گردد:« آیا مشاورمی توانددرپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان دبیرستان های دخترانه ی شهرپل دخترنقش موثری داشته باشد».

اهمیت و ضرورت تحقيق
تحولات ودگرگونی های فراوانی درجوامعبشری،که بر اثر حرکت از دوران گذرا به سمت زندگي ماشيني و صنعتي رخ داده، به پديد آمدن شکاف ها وچالش های مخاطره آمیزی منجر شده که انسان هاي امروز را ناگزير از همنواسازي خود با شرايط جديد کرده است.در چنين فضايي، بحران هايي پيش روي افراد پديد مي آيد که اگر متوقف نشود دنياي روحي،رواني آنها را متلاطم مي کند.انسان عصرحاضردرمواجه با این مسائل و چالش هانیازمندآموزش وتربیتی جدیدویاری کردن ومشورت است،تابه شیوه‎ای نوبامسائل وچالش ها برخوردکند و به جای مبارزه با این مسائل یا انکارکردن تا این چالش ها خودبه خود حل شوند، لازم است افراد را در برابر این مسائل مصون سازی کرد.آسيب هاي اجتماعي و روحي و رواني ازجمله طلاق، اعتياد، خودکشي، مشکلات تحصيلي، اختلافات خانوادگي، نارضايتي شغلي، اضطراب، افسردگي و…..محصول تحولات زندگي صنعتي اند.سؤال اينجاست که در کنار توسعه شگفت انگيز علوم و فنون دانش امروز چه چيزي بايد بتواند پاسخگوي بحران هاي روحي،رواني انسان ها باشد؟بحران هايي که متعاقب پيشرفت علوم و تکنولوژي بر انسان ها رخ نموده است.در این میان دانش آموزان مقطع دبيرستان به دليل واقع شدن در دوره ی حساس نوجوانی آمادگى بيشترى براى ابتلا به اختلالات روانى وعاطفى دارند كه لازم است جوانب و زمينه هاى آن مورد بررسى دقيق وعلمى قرار گيرد تا بتوان از زمينه‎هاى آسيبزاى سلامت روانی وپیشرفت تحصیلی پيشگيرى بهعمل آورد و شرايط تحقق اهداف نظام تعليم و تربيت را تسهيل كرد. در پاسخ به اين سؤال علم«مشاوره و روانشناسي»قدعلم مي کندمشاوره از تمامي فعاليت هاي اخلاقي تشكيل يافته است كه در آن مشاور متعهد،تلاش مي كند تا به مراجع كمك كند تا به آن دسته از رفتارهايي بپردازد كه بتواند به حل مشكلات و مسائل اومنجر شوند.ازطريق مشاوره و راهنمايي فرد نه تنها وضع فعلي خود رادرک مي کند،بلکه از آنچه که به صورت آن در خواهدآمدنيز آگاه مي شود.کارل راجرز7(به نقل ازشولتز8،1390) معتقد است که هدف بيشتر مشاغل ياري دهنده که شامل مشاوره وراهنمايي نيز مي شود،افزايش رشد شخصي ورواني فرد در مسير رشد اجتماعي است.هم چنين ازطريق«خدمات راهنمايي ومشاوره»مي توان توانايي ها ونيز محدوديت هاي دانش آموزان راشناخت واز امکانات موجود حداکثر استفاده را به عمل آورد.مشاور تحصيلي با شناخت دانش آموزان در زمينه هاي گوناگون مي تواند آنان را به رشته هاي تحصيلي مناسب راهنمايي کندوآنان را در حل مشکلات ياري دهد.اهداف آموزش وپرورش زماني تحقق خواهند يافت که برنامه ها و محتواي آموزشي با توجه به نيازها وامکانات دانش آموزان تهيه و اجرا گردند.
بنابراین تحقیق حاضر،نقش مشاور درپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان رادرمقطع متوسطه ی دخترانه نشان می دهد،می توان با اتکا به یافته های این پژوهش،به اهمیت وضرورت شغل مهم مشاورواین که مسأله ی شور ومشورت و مشاوره در اسلام و در منطق عملى پيشوايان حق از اهميت بسيارى برخوردار است وبه آن سفارش شده پی برد«وشاورهم فى الامر»(آل عمران/159)9وبرای کاهش مشکلات در سطح جامعه واجتماع به خصوص مدارسازراهکارهای آن بهره گرفت و با استفاده از این روش ها به ارائه ی خدمات مشاوره به جوانان و سایر افراد اقدام نمودوهم چنین یافته های این پژوهش می تواند در برنامه ریزی مشاوران و مسئولین آموزش و پرورش درمانگران و مشاوران،خصوصاً در رابطه با دانش آموزان و قشر جوان به کار گرفته شود و زمینه جهت پژوهش های بعدی مهیا گردد.
موضوع بررسی نقش مشاوردرپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان ازدیدگاه دبیران ودانش آموزان دبیرستان های دخترانه ی متوسطه ی شهرپل دخترمثل بسیاری از مباحث دیگر تا حال به طور مستقل مورد مطالعه وکنکاش قرار نگرفته است،با بررسی دقیق این بحث از منابع ومراجع گوناگون علی رغم این که در زمینه های دیگرتحقیقاتی صورت گرفته است اما هیچ یک از این آثار تا به حال مستقیماً به این موضوع درشهرپل دخترنپرداخته اند ازجمله پژوهش هایی که دراین زمینه انجام شده:
وبسون10 وهمکاران(1976)تأثیرمشورت بامشاوران روی پیشرفت تحصیلی ورشداجتماعی کودکان رابررسی کرد.برای17 کودک ازکلاس های چهارم تاششم ابتدایی در ماه یک بار،یا6بار،درطول سال تحصیلی جلسات مشاوره‎ای تشکیل شد.نتایج نشان دادکه به طورمعناداری میانگین نمرات درسی گروه افزایش یافت.هدلی11(1988)نیزدرپژوهش خودنتیجه گرفت که فعالیت های راهنمایی ومشاوره تأثیر مثبتی روی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دارد.بخش پور(1373)درمطالعه ی خود نتیجه گرفت که مشاوران درکمک به حل مشکلات تحصیلی، شیوه های مطالعه وتدوین برنامه درسی دانش آموزان موفق بوده اند.تیزرو(1378) نیز درپژوهش خود به این نتیجه رسیدکه دانش آموزان دبیرستانی نسبت به اثربخشی مشاوران درکمک به حل مشکلات تحصیلی وافزایش مهارت های تحصیلی آنان نگرش مثبت داشته اند، و نقش مشاوران در افزایش این مهارت هامهم بوده است.شمس وهمکاران(1379)درپژوهشی تأثیرمشاوره ی تحصیلی بربهبود عملکرد تحصیلی دانشجویان دارای افت تحصیلی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان رابررسی کردند و نتایج این تحقیق نشان دادکه مشاوره های تحصیلی بربهبود عملکرد دانشجویان موثر و مثبت بوده و نتایج ازنظرآماری معناداربوده است.همچنین تحقیقاتی درباره ی تأثیرمشاوره وروان درمانی درتعدیل مسائل و مشکلات افراد انجام شده است که نتایج اکثراً- حضور مشاور را مثبت‎ و مفید قلمداد می کنند (سودانی وشکری،1375؛ یعقوبی،1376؛ فاضلی،1381) چنان که دراین خصوص، سازمان ملی جوانان(1383) در مورد نقش حساس مشاوره درحل مسائل جوانان،ازجمله مسائل تحصیلی ومشکلات آن،می نویسدکه نتایج پژوهش این سازمان موید آن است که مشاوره نقشی پراهمیت درزندگی جوانان امروز داشته است وروزبه روزبرمیزان آن افزوده می شود.سورگی(1392)درپژوهش خودبه عنوان سلامت روان وافت تحصیلی به این نتیجه رسید که بین بهداشت روانی و پيشرفت تحصيلى ارتباط تنگاتنگى وجود دارد.دانش آموزانى كه سطح سلامت روانی آن ها مطلوب نيست قادر به پيشرفت تحصيلى درحد قابل انتظار نخواهند بود و نمی توانند از توانايی هاى بالقوة خويش بهره ی كافى ببرند. از طرف ديگر ضعف و افت تحصيلى كه به دلايل فردى، خانوادگى، مدرسه اى يا اجتماعى،ايجاد يا گسترش می یابد ،می تواند سلامت روانی دانش آموز را به مخاطره اندازد و زمينه ساز بروز اختلالاتى از قبيل اضطراب، افسردگى، كاهش عزت نفس و بروز اختلالات عاطفى و رفتارى شود.پژوهش دیگری که با پژوهش ما ارتباط نزدیک دارد،پژوهش پولسان12 وهمکاران او(1999)می باشد.این پژوهشگران درباره ی تأثیرمشاوره وروان درمانی درتعدیل مشکلات ومسائل تعدادی ازافرادهجده سال به بالا که حداقل یازده باربه مرکز مشاوره ی یکی ازدانشگاه‎های کانادا مراجعه کرده ودرآن جاآموزش دیده بودند،تحقیق کردند.ارنظر این افرادمهم ترین آثارخدمات یاورانه ی مشاوره درآن هاعبارت بوده انداز:1.تسهیل بهبودروابط متقابل درخانواده؛2.کسب یا افزایش مهارت های اجتماعی؛3.کمک به کسب وافزایش خودپنداری مثبت4.شغل یابی ورضایت شغلی.تمامی تحقیقات به تأثیرمثبت اهمیت مشاوره ی بخصوص مشاوره ی تحصیلی درافزایش مهارت های تحصیلی وپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان اشاره دارد.بدون تردیدچنانچه دانش آموزان ازابتدا ازخدمات مشاوره ای مخصوصاًدرزمینه ی مشاوره ی تحصیلی استفاده کنند،ازپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی بهتری برخوردار خواهندشد.

جنبه ی جديد بودن و نوآوري در تحقيق
تا کنون پژوهشی به طور مستقل نقش مشاوردرپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان دخترانه رامورد کنکاش وبررسی قرارنداده است که این جدیدو نوآوری بودن تحقیق رانشان می دهدواجرا وانجام این تحقیق درشهرستان پل دختر می توان بستروزمینه ای برای پژوهش ها وتحقیقات متعددی درراستای نقش ووظایف خطیر مشاور فراهم کندبنابراین عدم پژوهشی که به طور همزمان نقش مشاور در پیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان رابررسی کرده باشد بسیارآشکار وبرجسته می نماید.

اهداف تحقيق :
از آنجایی که جامعه ی آماری پژوهش ما دانش آموزان مدارس دخترانه ی هستند،لذا هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی نقش مشاوردرپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان از دیدگاه دبیران ودانش آموزان دبیرستان های دخترانه درشهرپل دختر می باشد.
الف) هدف کلی:
تعیین میزان نقش مشاوردرپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان ازدیدگاه دبیران ودانش آموزان دبیرستان های دخترانه ی شهرپل دختر
ب)اهداف فرعی:
1-تعیین میزان نقش مشاوردرپیشرفت تحصیلی دانش آموزان از دیدگاه دبیران ودانش آموزان دبیرستان های دخترانه شهرپل دختر
2-تعیین میزان نقش مشاوردرسلامت روانی دانش آموزان از دیدگاه دبیران ودانش آموزان دبیرستان های دخترانه شهرپل دختر
3-تعیین میزان رابطه ی بین پیشرفت تحصیلی با سلامت روانی دربین دانش آموزان دخترانه ی شهرپل دختر.

سؤالات تحقیق:
طرح پژوهشی پیشنهادی حاضر،ازطریق جمع آوری اطلاعات تجربی وتحلیل های آماری برروی این اطلاعات به دنبال پاسخگویی به سوالات زیر خواهدبود:
1-آیا مشاور درپیشرفت تحصیلی وتامین سلامت روانی دانش آموزان نقش موثری دارد؟
2-آیامیزان تخصص وتعهدمشاوردرپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان موثراست؟
3-آیابین مشاورونقش‎اودرمدرسه باپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان رابطه ی چندگانه معناداری وجوددارد؟
در راستای پاسخگویی به سوالات اصلی،سوال فرعی نیزذهن پیش می آیدکه:
1-آیادربین دانش آموزان دختر متوسطه که از پیشرفت تحصیلی وسلامت روانی برخوردارندتفاوت معناداری وجود دارد؟

فرضيه‏هاي تحقیق:
الف)فرضیه ی اصلی:
وجودمشاورونقش اودرمدرسه درپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان موثراست.
ب)فرضیه های فرعی:
1-مشاور مجرب درپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان نقش موثری دارد.
2-میزان تخصص وتعهد مشاوردرپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان موثراست.
3-بین مشاورونقش‎واودرمدرسه باپیشرفت تحصیلی وسلامت روانی دانش آموزان رابطه ی چندگانه ی معناداری وجوددارد.

تعريف واژه‏ها و اصطلاحات
1-تعریف مفهومی پیشرفت تحصیلی
پیشرفت تحصیلی عبارت است از:«مسئول نهایی فرآیند یادگیری فعال که با کمک آموزش فعالیت های تربیتی انجام می گیرد.»(گیج وبرلاینر،1374؛ به نقل از مهدیان،1385) همچنین، «سرعتی که دانش آموز در تکمیل پایه ها و درجات گوناگون دارد و بر حسب مقدار پیش افتادگی و سرعت یا عقب ماندگی وی اندازه گیری می شود.»(بیابانگرد ،1378 ،54).
2-تعرف عملیاتی پیشرفت تحصیلی
مقدارنمره ای که دانش آموزان از آزمون پیشرفت تحصیلی ومعدل آخرترم تحصیلی درپژوهش کسب می کنند
3-تعریف مفهومی سلامت روانی
مفهوم بهداشت روان در واقع جنبه اى از مفهوم كلى سلامت است. فرهنگ روان شناسی لاروس13 بهداشت روانی،را چنين تعريف می کند« استعدادروان براى هماهنگ، خوشايند و مؤثر كاركردن، براى موقعيت هاى دشوار، انعطاف پذير بودن و براى بازيابى تعادل خويش توانايى داشتن»
کارل مننجر14می گوید: «سلامت روانی عبارت است از سازش فرد با جهان اطرافش با حداکثرامکان به طوری که باعث شادی وبرداشت مفید و موثر به طور کامل شود»(میلانی فر،1390)
4-تعریف عملیاتی سلامت روانی
مقدارنمره ای که دانش آموزان ازآزمون سلامت روانی(GHQ)15درپژوهش کسب می کنند

روش تحقیق:
پژوهش حاضر از نوع پژوهش های کاربردی می باشد که ازطریق روش پیمایشی اجرا خواهد شد که مستلزم انتخاب یک نمونه از جامعه ی آماری(دانش آموزان ودبیران دبیرستان های دخترانه ی شهر پل دختر)است. این نمونه گیری به روش خوشه ای چند مرحله ای انجام خواهد شد و تعداد دانش آموزان و دبیران مورد سئوال، مشخص خواهند گردید. تعداد جامعه ی آماری 1200نفرمی باشند که از این تعداد200 نفربه عنوان نمونه انتخاب وبرای افزایش ضریب دقت درتعمیم نتایج و رعایت جانب احتیاط درمورد پاسخ های مخدوش،240دانش آموزبه عنوان نمونه انتخاب می شوند. قبل از توزيع پرسشنامه ها برای هرکدام از شرکت کنندگان اهداف پژوهش توضیح داده خواهد شد.سپس پرسشنامه ها بین شرکت کنندگان توزیع خواهد شد همچنین توضیح داده می شود که اطلاعات آنها کاملاً محرمانه خواهد ماند.
دراین پژوهش درواقع ترکیبی از روش میدانی وکتابخانه ای مورداستفاده قرارخواهدگرفت.به این معنی که بابهره گیری ازروش میدانی به مدارس موردنظردرپژوهش مراجعه خواهدشد واز طریق ارائه وتوزیع پرسش نامه ها،اطلاعات لازم وموردنیازکسب خواهدشدوهم چنین ازروش کتابخانه ای برای استفاده از منابع واسنادی مثل کتاب ها،مقالات، مجلات،سایت ها، مطبوعات ونشریه های رسمی و معتبر بهره خواهیم گرفت.

متغيرهاي تحقیق
الف)متغیرمستقل:نقش مشاور
ب)متغیرهای وابسته:
1-متغیروابسته ی اول:پیشرفت تحصیلی دانش آموزان
2-متغیروابسته ی دوم:سلامت روانی دانش آموزان

ج)متغیرهای رابط:
1- نگرش دانش آموزان نسبت به نقش مشاوردردبیرستان
2-نگرش دبیران نسبت به نقش مشاوردردبیرستان

جامعه ی آماری
جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه ی دانش آموزان ودبیران دبیرستان های دخترانه‎ی آموزش و پرورش شهرپل دختر می باشد که در سال تحصیلی 93-1392 به تحصیل اشتغال دارند.تعدادجامعه ی آماری 1200نفرمی باشندکه ازاین تعداد200نفربه عنواننمونه انتخاب وبرای افزایش ضریب دقت درتعمیم نتایج ورعایت جانب احتیاط درمورد پاسخ های مخدوش،240دانش آموزبه عنوان نمونه انتخاب می شوند.

نمونه وروش نمونه گیری
به منظور انتخاب آزمودنی هادرپژوهش حاضر ازروش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای استفاده‎خواهدشد.به این ترتیب که ابتدا ازبین 15 مدرسه ی متوسطه دخترانه دراین شهرستان،6مدرسه ودرهرمدرسه3کلاس به طورتصادفی انتخاب خواهندشد.سپس کلیه ی دانش آموزان انتخاب شده درآزمون موردارزیابی قرارخواهندگرفت.

حجم نمونه
حجم نمونه ازتعدادجامعه ی آماری 1200نفر، تعداد200نفربه عنوان نمونه انتخاب وبرای افزایش ضریب دقت درتعمیم نتایج ورعایت جانب احتیاط درمورد پاسخ های مخدوش،240دانش آموزبه عنوان نمونه انتخاب می شوند.

روش ها و ابزار تجزيه و تحليل داده‏ها
پژوهش حاضرازنوع پژوهش های کاربردی می باشدکه ازطریق روش پیمایشی اجرا خواهدشدکه مستلزم انتخاب یک نمونه از جامعه ی آماری(دانش آموزان ودبیران دبیرستان های دخترانه ی شهرپل- دختر)است.این نمونه گیری به روش خوشه ای چند مرحله ای انجام خواهد شد و تعداد دانش آموزان و دبیران مورد سئوال، مشخص خواهند گردید.و برای تجزیه و تحلیل دادههای این پژوهش دربخش توصیفی از جداول و نمودار فراوانی، درصد فراوانی، میانگین، انحراف استاندارد، فراوانی تراکمی ودرصد فراوانی تراکمی و در بخش تجزیه وتحلیل وتبیین فرضیه های پژوهش ازآمار استنباطی تحلیل واریانس چندراهه (مانووا)استفاده خواهد شد.

فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه تحقیق

فايده و اهميت مشاوره و راهنمايي
راهنمايي كودكان ونوجوانان وبزرگسالان يك فراگرد بسيار مهم و استثنايي در حل مشكلات و معضلات اين طبقات سني مي باشد.ضرورت مشاوره و راهنمايي قبل از هر چيز ديگر، در رابطه با حرفه و شغل و مخصوصاً در نظام جديد آموزش و پرورش مطرح مي باشد.
چگونگي تجديد نظر و تغيير يك برنامه تربيتي مفيدوسازنده و خلاق به عنوان يك اصل مسلم در جهت توسعه و پيشرفت فرهنگ وتمدن آشكارشده است.پيدايش انقلاب صنعتي در اروپا وانقلاب در تكنولوژي و فرستادن اقمار مصنوعي به فضا،نياز مراكز صنعتي به نيروهاي ماهري كه حداكثر كارايي و بازدهي را داشته باشند، همه وهمه تغيير و تحول را در نظام آموزشي كشورها ضروري ساخته است.
اينكه چرا بايد برنامه هاي آموزش و پرورش تغيير وتحول يابند،و همچنين عوامل پيدايش راهنمايي در آموزش و پرورش مربوط به عللي است كه مهمترين آنها افزايش بي رويه ي جمعيت به ويژه جمعيت جوان كشورها و افزايش دانش آموزان و عدم تعادل در توزيع دانش آموزان در رشته ها و شاخه هاي تحصيلي ،ضرورت برقراري تعادل بين بازار كاروتربيت نيروي انساني و افت تحصيلي مي باشند.
آيا با اضافه كردن چند درس يا ادغام نمودن دو يا چند ماده درسي و يا تغيير نام بعضي از مواد درسي مي توان گفت كه تغيير به وجود آمده است؟پاسخ اين سؤال منفي است .بايدخاطر نشان ساخت كه هرگونه اصلاح و تجديد نظر ويا تغييرات اساسي مي بايد از جميع جهات مورد توجه قرار گيردو نيز بايد مشكلات آن را پيش بيني كرده،راههاي رسيدن به اين هدفها را جستجونموده وجهت اساسي آن راروشن ساخت.
با توجه به همين نكات است كه اهميت و ضرورت مشاوره و راهنمايي به عنوان يك اصل مهم در جريان تعليم وتربيت آشكار مي گردد.مدرسه به عنوان يك نهاداجتماعي بايد متناسب با احتياجات فردي و مقتضيات جامعه باشد.چون جوامع پيوسته در اثر عوامل مختلف (نظير جنگ ونزاع،بيماري،عوامل طبيعي ،انقلاب و غيره )تغيير مي يابند،مدرسه هم به عنوان يك نهاداجتماعي بايد متناسب با تغييرات جامعه تحول يابد.مدارس بايد با تحولات فرهنگي،علمي و اجتماعي هماهنگ و همگام باشند وبراي پيشرفت در اين زمينه ها،متغير و متحول گردند.
تاريخچه راهنمايي ومشاوره:
دربين ممالك صنعتي،امريكاي شمالي نخستين كشوري است كه درآن مراكز ويژه راهنمايي ومشاوره تأسيس شده وازميان افرادي كه نخستين بار به ايجاد مركز راهنمايي در آن سرزمين اقدام كرده اند بايد از فرانك پاستور نام برد كه درسال 1908 اولين مركز راهنمايي راكه درحقيقت مركز راهنمايي حرفه اي بود درشهر بوستن تأسيس كرد.سال 1332 را مي توان مبدأ شروع راهنمايي به معني خاص آن در كشور خود بدانيم درسال 1334 دراداره مطالعات وبرنامه ها دايره اي بنام دايره تحقيقات روانشناسي بوجود آمد كه به تهيه برخي تستهاي هوش وسنجشهاي رواني مبادرت كردوسرانجام كنگره هاي منعقده درتابستانهاي 37 و38 راهنمايي درمدارس را امري ضروري تشخيص داده ومركزراهنمايي در اداره كل تعليمات متوسطه به وجود آمد. درسال 1347 اداره كل آموزش راهنمايي تحصيلي دروزارت آموزش وپرورش تأسيس گرديد ودرسال 59 طي بخشنامه اي برنامه راهنمايي ومراكز مشاوره وراهنمايي تعطيل گرديد. از ابتداي سال 67 ضرورت وجود مشاورين درمدارس احساس شد ومجدداً اين رشته شروع به جذب دانشجو نمود.
تعاريف راهنمايي و مشاوره
مطالعه ي نظام هاي آموزشي جهان نشان مي دهد كه از خدمات راهنمايي و مشاوره به عنوان تسهيل كننده ي فرايند تعليم و تربيت در دوره هاي مختلف تحصيلي به شكل مطلوب سود برده اند. براي راهنمايي تعاريف گوناگوني بيان شده است كه ضمن برخوداري از تنوع ،از وجوه مشتركي نيز بهره مند هستند. براي رعايت اختصار و پرهيز از اطاله كلام تنها به يكي از آن تعاريف بسنده مي كنيم:راهنمايي كوششي است انساني ،براي ايجاد حداكثرتوافق ممكن بين خصوصيات فرد مورد راهنمايي و متقضيات فعاليتي ( تحصيلي يا حرفه اي ) كه بدان مشغول خواهد شد ( شكوهي 1367 ) .
مفاهيمي كه در راهنمايي بكار برده شده است بسيار متنوع و از تنوع ديدگاهي ،بخش عظيمي از فرايند تعليم و تربيت را شامل مي شود . گزاره هاي ذيل مؤيد اين موضوع است :
– راهنمايي بخشي از كل جريان تعليم و تربيت بطور اعم و مدرسه بطور اخص است .
– راهنمايي يك سلسله خدمات و كوشش هاي منظم و سازمان يافته است .
– منظور از راهنمايي فرد ،كمك به تصميم گيري آگاهانه وعاقلانه و قرار گرفتن درمسير رشد و پرورش قوه قضاوت است .
چنانچه راهنمايي را دايره عظيمي از فعاليتهاي تربيتي در آموزش و پرورش بدانيم مشاوره به عنوان دايره كوچكتري در قلب آن دايره عظيم جاي دارد. به عبارت ديگر يكي از مهمترين خدمات راهنمايي، خدمت مشاوره است.
تعريف مشاوره
يكي از جديدترين تعاريف مشاوره عبارتي است كه در سال 1965 توسط كرومبولتز بيان شده است . اومي گويد: مشاوره از تمامي فعاليتهاي اخلاقي تشكيل يافته است كه در آن مشاور متعهد، تلاش مي كند تا به مراجع كمك كند تا به آن دسته از رفتارهايي بپردازد كه بتواند به حل مشكلات و مسائل اومنجر شوند.
اما جامع ترين تعريف مشاوره توسط بوركس و استفلر بيان شده است . به گونه اي كه تقريبا به همه جنبه هاي كار يك مشاور در فرايند مشاوره اشاره نموده اند.
«مشاوره به رابطه حرفه اي بين يك مشاورآموزش ديده و مراجع دلالت دارد. اين رابطه معمولا ميان دو نفر است . اگر چه بعضي مواقع مشاوره با بيش از دو نفر صورت مي گيرد. اين رابطه براي كمك كردن به مراجعان جهت درك و روشن كردن نظرات آنان در مورد محيط زندگي خود و ياد دادن راه رسيدن به اهداف انتخاب شده فردي از طريق انتخاب راههاي سنجيده و با معناي فردي و حل مشكلات هيجاني وميان فردي برگزار مي شود».
اهداف مشاوره و راهنمايي
در تعاريفي كه از راهنمايي به عمل آمده تصريح شده كه به فرد كمك شودتا خود را بشناسد.منظور وهدف از اينكه فرد خود را بشناسد اين است كه با اين شناسايي به صورت انساني مؤثرتر و خلاقتر ودر نتيجه شادمانتر درآيد.چنين فردي در معنايي كه كارل راجرز بيان داشته به صورت فعالتر ظاهر مي گردد.
ازطريق مشاوره و راهنمايي فرد نه تنها وضع فعلي خود رادرك مي كند،بلكه از آنچه كه به صورت آن در خواهدآمدنيز آگاه مي شود.راجرز معتقد است كه هدف بيشتر مشاغل ياري دهنده كه شامل مشاوره وراهنمايي نيز مي شود،افزايش رشد شخصي ورواني فرد در مسير رشد اجتماعي است.
بدين طريق راهنمايي داراي دو هدف مي باشدكه هدف آني و ديگري هدف غايي و نهايي مي باشد.
1.هدف آني راهنمايي
هدف آني راهنمايي كمك و راهنمايي فرد در حل مشكلات تحصيلي،خانوادگي واحياناً شغلي است، كه اين را علاج واقعه قبل از وقوع مدانند وباعث جلوگيري از اتلاف سرمايه مادي و معنوي فرد در راهي ناشناخته مي شود.
2.هدف غايي ونهايي
عبارت است از اينكه فرد خودقادرباشديا بتواندكه با بينش صحيح به حل مشكلات خويش پرداخته و عاقلانه رفتار نمايد.اين است كه راهنمايي آني شرط لازم و مكمل راهنمايي غايي ونهايي وخود رهبري مي باشد.
از آنجايي كه قشر دانش آموز بيش از هر طبقه سني ديگري نياز به مشاوره و راهنمايي دارد،لذا بيشترين اهداف اين دانش مربوط به مواردي مي شود كه در مدارس جنمبه عملي به خود مي گيرد.معمولاً هدفهاي يك دوره تحصيلي به طور به صورت زير تحقق مي يابد:
الف-برنامه هاي تحصيلي مربوط به آينده
ب-تحصيلات حرفه اي
-فعاليت هاي هنري
د-فعاليت هاي مربوط به حفظ سلامت جسمي و فكري
ه-رشد علائق اجتماعي
منظور از اين اهداف اين نيست كه تنها دانش آموز در يك يا چند فعاليت مربوط به اين هدفها شركت نمايد،بلكه لازم است برنامه راهنمايي تحصيلي به طريقي ترتيب يابد كه دانش آموز با هر كدام از اين اهداف درگيري فعالانه داشته باشد.به هر طريق،مشاوره و راهنمايي در دوران تحصيل ،اهداف گوناگون و وسيعي را در هر مقطع تحصيلي دنبال مي كند.در خانواده و جامعه نيز اهدافي را دنبال مي كند كه يكي از مهمترين آنها تجديد سازماندهي خود است.
ضرورت فعاليتهاي راهنمايي ومشاوره درمدارس:
يكي از نهادهاي اجتماعي، نهاد آموزش وپرورش است كه مسئوليت مهمي درتربيت كودكان ،نوجوانان وجوانان بر عهده دارد .نگاه گسترده به نقش آموزش وپرورش به عنوان عاملي مؤثر در فعليت بخشيدن به امكانات بالقوه وذاتي افراد ،انتقال اندوخته ي تجارب گذشتگان ،ارائه ارزشهاي مطلوب،افزايش معلومات وايجاد مهارتهاي لازم درافراد براي زندگي وبالاخره تسهيل مسير حركت وجودي آدمي به سوي كمال اهميت اين نهاد اجتماعي را بيش ازپيش نشان مي دهد. گسترش كمي آموزش وپرورش نشانگر گرايش واستقبال همگان به اثر بخشي اين نهاد وگسترش كيفي آن ناشي ازتوسعه معارف ،علوم ورشد بي وقفه تكنولوژي است كه اين دو بر پيچيدگي وظرافت جريان آموزش وپرورش افزوده است.بنا براين براي تحقق اهداف تعليم وتربيت ورشد شخصيت كودكان ونوجوانان بايد ازخدمات راهنمايي ومشاوره بخوبي استفاده كرد. نقش راهنمايي در آموزش وپرورش افراد به حدي است كه عده اي ازصاحب نظران آن را به نوعي تعليم وتربيت گفته اند وبعضي راهنمايي راتسهيل كننده جريان تعليم وتربيت مي دانند. اگر تربيت را به معني نشو ونمادادن،زياد كردن ،بركشيدن وبه حداعتدال سوق دادن آدمي بدانيم ، تعليم رارشددادن آدمي درتسهيل جريان رشد وكمال آدمي خواهيم يافت. مهمترين عواملي كه درضرورت راهنمايي ومشاوره وتوسعه آن درنظامهاي آموزش وپرورش مؤثر بوده اند عبارتند از:
1-توجه به اصالت كودك وآموزش وپرورش وي 2- وجود تفاوتهاي فردي دردانش آموزان وضرورت شناخت وتوجه به اين تفاوتها درامرآموزش وپرورش 3- وجود استعدادهاي عمومي واختصاصي در دانش آموزان وضرورت شناخت وپرورش تدريجي وسنجش آنها 4- رشد جمعيت وافزايش گرايشها و علاقه مندي به تحصيل درسطوح مختلف وگسترش علوم وتكنولوژي5- تراكم وتنوع واحدهاي درسي دررشته هاي تحصيلي وضرورت انتخاب مناسب 6- توسعه مشاغل وحرفه وضرورت انتخاب شغل مناسب 7- تغييرنگرشها وارزشهانسبت به انتخاب رشته هاي تحصيلي وانتخاب شغل 8-گسترش نيازهاي جامعه به نيروي انساني درسطوح مختلف مهارت 9-وجود مسائل ومشكلات جسماني،عاطفي، اجتماعي،رفتاري، تحصيلي وخانوادگي دردانش آموزان.
خصوصيات مشاوران
خصوصياتي كه مشاورين را بدين وسيله متمايز ومشخص مي سازد، موضوع تحقيق بسياري از دانشمندان بوده است. اين گونه تحقيقات از موقعي كه مطالعه نقش و وظيفه مشاور در سال 1960 به وسيله اتحاديه امريكايي كاركنان راهنمايي آغاز شد، گسترش يافته است.در سال 1951،ماورر نوشت كه رشد شخصي يا پختگي ،مهمترين خصوصيت مشاوران مي باشد،اما روش صحيحي براي ارزيابي آن وجود ندارد.هامرين و پولسون ، مطالعه اي را براي اين مسئله به تحقيق گذاشتندكه در آن 91 مشاور،خصوصياتي را كه به نظرشان عمل مشاوره را تسهيل مي كرد بيان نمودند. اين خصوصيات به ترتيب فراواني پاسخها به شرح زير به دست آمده است:
1 .فهم يا ميزان درك مشاور 2.زمينه همدردي در جريان مشاوره 3.ثبات وپايداري 4.حوصله و بردباري 6.عينيت 7.صميميت 8.حضور ذهن 9.انصاف 10.سعه صدر 11.پاكي و صداقت
12.آرامش 13.داشتن فكري باز 14.هوش 15.تعادل اجتماعي 16.ابتكار و خلاقيت
اينها خصوصياتي بودند كه در مطالعه و تحقيق هامرين و پولسون به ترتيب اولويت ، توسط مشاوران شركت كننده در تحقيق (به تفكيك) خاطر نشان شده بودند. اما اتحاديه تعليم و تربيت و سرپرستي مشاوران، شش خصوصيت ذيل را براي مشاوران قلمداد كرده و لازم مي داند:
1. اعتقاد با هر فرد 2. تعهد در برابر ارزشهاي انساني 3. آگاهي از دنيا 4. داشتن فكري باز 5 . شناخت خود 6. تعهد حرفه اي
راهنمايي و مشاوره درنظام آموزش وپرورش دونقش راايفا مي كند:
1- كمك به فرد فرد دانش آموزان به منظور سازگاري با محيط،حل مسائل ومشكلات شخصي ،بروز وظهور استعدادها ورشد وتكامل آنان
2- كمك به دانش آموزان درانتخاب مناسبترين راه ازنظر رشته هاي تحصيلي وانتخاب مناسب شغلي وبرنامه ريزي وآمادگي براي زندگي
3-ارائه خدمات راهنمايي اعم از:
1-خدمات اطلاعاتي:منظور از اين خدمت عرضه اطلاعات نظام يافته اي است تا دانش آموزان بتوانند آگاهي كافي نسبت به برنامه هاي درسي،رشته هاي تحصيلي،مقررات وآئين نامه هاي امتحاني، امكانات آموزشي،حرفه اي وشغلي بدست آورند.تاازروي بصيرت راههاي مناسب راانتخاب كنند.عرضه اطلاعات لازم درزمينه روشهاي صحيح مطالعه ويادگيري دروس درمدرسه ،اهميت وارزش علم آموزي،اهداف وانگيزه هاي تحصيلي،آداب وروشهاي برخورد انساني درمحيط مدرسه،انواع مسايل مشترك دانش آموزان وچگونگي برخوردبا مسايل وشيوه هاي تقويت اراده وراههاي خودسازي درمدارس بسياربجا وضروري خواهد بود.
2- خدمات مشاوره اي: هدف از اين خدمت درمدارس برقراري ارتباطي اساسي بين دانش آموزان ومشاوران است خدمات مشاوره اي، خودشناسي دانش آموزان راتسهيل مي كند ودانش آموزان راياري مي دهد تاازطريق تركيب وتطبيق اطلاعات مربوط به خود ومحيط ،مشكلات خودرا باز يابندوحل كنندوبه تصميم گيري مناسب بپردازند. اين امر مستلزم وجود مشاوراني است كه براي اين مهم تربيت وآماده شده اند تا دانش آموزان را درحل مشكلات واتخاذ تصميم هاي معقول ومناسب ياري دهند. مشاوران، ركن اصلي وپايه اساسي برنامه راهنمايي هستند.افرادي كه براساس دانشهاي نظري وتجارب علمي ،صلاحيتهاي همه جانبه رابراي كمك به دانش آموزان ورفع مشكلات متعددومتنوع آنان بايد داشته باشند . مشاوران مدارس بايد علاقه مند به دانش آموزان وآگاه به مراحل رشد وتربيت آنان،واقف به اصول ومباني روانشناسي،تعليم وتربيت وجامعه شناسي وقادربه بهره مندي ازاصول وفنون راهنمايي ومشاوره وداراي تجربه كاري باشند. مجموعه تلاش وكوششهايي كه به شناخت استعدادها ورغبتهاي دانش آموزان منجر مي شود ياآنان را درانتخاب رشته هاي تحصيلي ويا شغلي ورفع مشكلات شخصي وسازشي ياري مي دهد جزووظايف مشاوران به حساب مي آيد. برنامه راهنمايي ومشاوره درمدارس متوسطه در سه بعد تحصيلي،شغلي وتربيتي انجام مي گيرد.
نقش مشاوردرمدارس:
مشاوران باتسهيل جريان رشد همه جانبه ي فرد،آموزش مهارتهاي زندگي فردي ،اجتماعي ،كاهش وحذف موانع رشد،خودشناسي ومحيط شناسي وارائه ساير خدمات ياورانه ي روانشناختي درمدارس نقش بسيارحساسي دارند. عمده ترين اهدافي كه مي توان ازطريق خدمات راهنمايي ومشاوره به آنها دست يافت عبارتند از:
الف:رشد وتوسعه قواي فكري ومعنوي وعقلي دانش آموزان1. ايجاد پيشرفت دركسب مهارتهاي مطالعه 2- راهنمايي دانش آموز براي انتخاب رشته هاي تحصيلي 3- طرح ريزي براي انتخاب دروس،براي ادامه



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید