دانشگاه آزاد اسلامی
واحد علوم تحقیقات کرمانشاه
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد
رشته مشاوره و راهنمایی
عنوان:
رابطه باورهای ارتباطی و سبک های دلبستگی با صمیمیت زناشویی
استاد راهنما:
دکتر مختار عارفی
نگارنده
محسن نظری
آذر ماه1393
این پایان نامه را خاکسارانه تقدیم به پدر و مادر عزیز و مهربانم می کنم که در دشواری ها و سختی های زندگی با صبر و حلم شان همواره یاوری دلسوز و فداکار و ملجا و مامن محکم و مطمئنی برایم بوده‌اند.
شکر شایان نثار ایزد منان که توفيق را رفیق راهم ساخت تا اين پايان نامه را به سرانجام برسانم، با امتنان بیکران در اینجا بر خود واجب میدانم از زحمات و راهنماییهای راهگشای اساتید محترم به ویژه استاد محترم راهنما جناب آقای دکتر عارفی نهایت تقدیر وسپاس خود را ابراز دارم.
فهرست مطالب
عنوان صفحهچکیده……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….1فصل یکم: مقدمهمقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..3بیان مسأله………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….3اهمیت و ضرورت………………………………………………………………………………………………………………………………………………6اهداف پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..7‌هدف کلی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………7‌اهداف ویژه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….7فرضیه‌های پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………………….7تعریف متغیرها…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..8فصل دوم: پیشینه پژوهشبخش اول: گستره نظري مربوط به ازدواج ـ خانواده ……………………………………………………………………………………………….10ازدواج……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….10زوج به عنوان يک سيستم منحصر به فرد……………………………………………………………………………………………………………….10دلايل ازدواج …………………………………………………………………………………………………………………………………………………..12خانواده ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………12شکل های گوناگون خانواده…………………………………………………………………………………………………………………………………13بخش دوم : گستره نظري مربوط به صمیمیت زناشویی ……………………………………………………………………………………………14مبانی نظری در مورد صمیمیت …………………………………………………………………………………………………………………………….15مدل ترکیبی وارینگ …………………………………………………………………………………………………………………………………………..15دیدگاه رشدی فارمن ………………………………………………………………………………………………………………………………………….16نظریه دلبستگی جانسون و ویفن ………………………………………………………………………………………………………………………….18رویکرد تعاملی باگازوری ……………………………………………………………………………………………………………………………………19دیدگاه ترکیبی جُسلسُن ………………………………………………………………………………………………………………………………………20رویکرد تکاملی شارپ ……………………………………………………………………………………………………………………………………….23علل بروز مشکلات ناشی از صمیمیت ………………………………………………………………………………………………………………..24نظریه درک برابری والستر ………………………………………………………………………………………………………………………………….25عوامل مؤثر در زندگي زناشويي موفق……………………………………………………………………………………………………………………26عواملي كه سازگاري زناشويي را دشوار مي‌سازد …………………………………………………………………………………………………….28بخش سوم: گستره نظري مربوط به دلبستگی ………………………………………………………………………………………………………30نظریه‌های مختلف در مورد دلبستگی…………………………………………………………………………………………………………………….34نظریه روان‌تحلیل‌گری………………………………………………………………………………………………………………………………………..34نظریه ماهلر ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………35نظریه وینی کات……………………………………………………………………………………………………………………………………….36نظریه بالبی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………37سبک های دلبستگی …………………………………………………………………………………………………………………………………………..37سبک دلبستگی ایمن …………………………………………………………………………………………………………………………………………..38سبک دلبستگی ناایمن( اجتنابی و دوسوگرا)……………………………………………………………………………………………………………39سبک های دلبستگی از نظر هازان و شیور ……………………………………………………………………………………………………………..40ثبات سبک های دلبستگی…………………………………………………………………………………………………………………………………….41بخش چهارم: گستره نظري مربوط به باورهاي ارتباطی غيرمنطقي و انواع آن ها………………………………………………………….43باورهاي غيرمنطقي مؤثر در اختلالات زناشویی……………………………………………………………………………………………………….43باورهای ارتباطی و تعارضات زناشويی………………………………………………………………………………………………………..46مواضع نظريه‌پردازان درباره موضوع مورد پژوهش ………………………………………………………………………………………..46نظريه رفتار درمانی عقلاني ـ هیجانی ………………………………………………………………………………………………………………….46ديدگاه اليس در ارتباط با مشكلات زناشويي…………………………………………………………………………………………………………..50نظريه شناخت درماني (آرون بك) ………………………………………………………………………………………………………………………52ديدگاه آرون بك در ارتباط با مشكلات زناشويي……………………………………………………………………………………………………53بررسی باورهای ارتباطی از ديدگاه نظريه عقلانی-عاطفی-رفتاری و نظريه شناخت درمانی ………………………………………..531-باور تخريب کنندگی مخالفت…………………………………………………………………………………………………………………………532-باور وحشتناکی………………………………………………………………………………………………………………………………………………543-باور تاييد ديگران…………………………………………………………………………………………………………………………………………..544- باور توقع ذهن خوانی……………………………………………………………………………………………………………………………………545-باور عدم تغيير پذيری همسر …………………………………………………………………………………………………………………………..546-باور کامل گرايی جنسی ………………………………………………………………………………………………………………………………….547-باور در مورد تفاوتهای جنسيتی ……………………………………………………………………………………………………………………….55بخش چهارم: پيشينه پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………….55الف) تحقیقات انجام شده داخل کشور…………………………………………………………………………………………………………………..55ب) تحقیقات انجام شده در خارج از کشور…………………………………………………………………………………………………………….58فصل سوم: روش‌ پژوهشروش پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..63جامعه پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….63نمونه و روش نمونه گیری……………………………………………………………………………………………………………………………………63روش جمع آوری اطلاعات………………………………………………………………………………………………………………………………….641) سياهه باورهای ارتباطی …………………………………………………………………………………………………………………………………..642) مقیاس تجربه روابط نزدیک……………………………………………………………………………………………………………………………..653) مقیاس صمیمیت زناشویی……………………………………………………………………………………………………………………………….66شیوه اجرای پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………………..67روش تجزيه و تحليل داده‌ها ………………………………………………………………………………………………………………………………..67فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده هامقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………69الف. توصیف اطلاعات جمعیت شناختی………………………………………………………………………………………………………………..691) سن………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………692) تحصیلات……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..703) مدت ازدواج…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..704) تعداد فرزندان…………………………………………………………………………………………………………………………………………………71ب. تحلیل فرضیه های پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………….71الف. فرضیه اصلی……………………………………………………………………………………………………………………………………………….71ب. فرضیه های فرعی………………………………………………………………………………………………………………………………………….73فصل پنجم: بحث و نتیجه گیریبحث و نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………………………………….79محدودیت‌ها……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….85پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….85الف. پیشنهادات پژوهشی……………………………………………………………………………………………………………………………………..85ب. پیشنهادات کاربردی……………………………………………………………………………………………………………………………………….86فهرست منابع……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..87منابع فارسی……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….87منابع لاتین………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….91پیوست‌ها……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………92چکیده انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..97
فهرست جداولصفحهجدول 4-1: توزیع فراوانی و درصد افراد نمونه به تفکیک سن…………………………………………………………………..69جدول 4-2: توزیع فراوانی و درصد افراد نمونه به تفکیک جنسیت……………………………………………………………..70جدول 4-3: توزیع فراوانی و درصد افراد نمونه به تفکیک مدت ازدواج……………………………………………………..70جدول 4-4: توزیع فراوانی و درصد افراد نمونه به تفکیک تعداد فرزندان…………………………………………………….71جدول4- 5: نتایج ماتریس همبستگی پیرسون در مورد فرضیه اصلی……………………………………………………………..71جدول 4-6: خلاصه الگو رگرسیون بین باورهای ارتباطی و سبک های دلبستگی با صمیمت زناشویی………………..72جدول 4-7: آزمون Fو سطح معناداری بین باورهای ارتباطی و سبک های دلبستگی با صمیمت زناشویی…………72جدول 4-8: ضرایب رگرسیون باورهای ارتباطی و سبک های دلبستگی با صمیمت زناشویی…………………………..73جدول4- 9: نتایج ماتریس همبستگی پیرسون در مورد فرضیه فرعی اول………………………………………………………73جدول 4-10: خلاصه الگو رگرسیون بین ابعاد باورهای ارتباطی با صمیمیت زناشویی……………………………………74جدول4-11: آزمون F و سطح معناداری بین ابعاد باورهای ارتباطی با صمیمیت زناشویی………………………………..74جدول 4-12: ضرایب رگرسیون ابعاد باورهای ارتباطی با صمیمیت زناشویی………………………………………………..75جدول4-13: نتایج ماتریس همبستگی پیرسون در مورد فرضیه فرعی دوم……………………………………………………..75جدول 4-14: خلاصه الگو رگرسیون بین ابعاد سبک های دلبستگی با صمیمیت زناشویی………………………………..76جدول 4-15: آزمون Fو سطح معناداری بین ابعاد سبک های دلبستگی با صمیمیت زناشویی………………………….76جدول 4-16: ضرایب رگرسیون ابعاد سبک های دلبستگی با صمیمت زناشویی………………………………………………77

چکیده:
این پژوهش به بررسي رابطه باورهای ارتباطی و سبک های دلبستگی با صمیمیت زناشویی پرداخت. جامعة اين پژوهش شامل کلیه مردان متاهل شاغل در آموزش و پرورش شهرستان کرمانشاه در سال تحصیلی94-1393 بود. حجم نمونه 100 نفر بود که به صورت تصادفی انتخاب شدند. براي گردآوري داده ها از سه پرسشنامه سياهه باورهای ارتباطی، مقیاس تجربه روابط نزدیک و مقیاس صمیمیت زناشویی استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد كه بین باورهای ارتباطی و سبک های دلبستگی با صمیمت زناشویی رابطه معکوس وجود دارد، به این معنی که با افزایش نمرات باورهای ارتباطی و سبک های دلبستگی میانگین نمرات صمیمیت زناشویی پایین می‌آید. همچنین نتایج آزمون رگرسیون چندگانه نشان داد که متغیرهای باورهای ارتباطی و سبک های دلبستگی متغیر صمیمیت زناشویی را تبیین می‌کند و در نهایت نتایج آزمونF نشان داد که متغیرهای باورهای ارتباطی و سبک های دلبستگی تبیین معناداری از صمیمت زناشویی دارند. با توجه به یافته های به دست آمده می توان نتیجه گرفت که صمیمیت زناشویی به وسیله متغیرهای باورهای ارتباطی و سبک های دلبستگی قابل پیش بینی است.
كليد واژه ها: باورهای ارتباطی، سبک های دلبستگی، صمیمیت زناشویی و مردان متأهل
مقدمه
ازدواج در مقایسه با سایر روابط انسانی، بهترین فرصت برای تجربه خوشبختی، حمایت اجتماعی و صمیمیت است و افراد را به گونهای به هم پیوند میدهد که در روابط دیگر میسر نیست (فاورز1، 2003: به نقل از شریفی، 1390). پیمان ازدواج قادر است بسیاری از نیازهای فردی و اجتماعی زن و مرد را در قالب ارتباطات جسمانی و جنسی، روانی- اجتماعی و دیگر قراردادهای عرفی و اجتماعی برآورده سازد. ازدواج در مقایسه با دیگر ارتباطات انسانی دامنهای وسیع گسترده دارد و دارای ابعاد زیستی، اقتصادی، عاطفی و نیز روانی- اجتماعی است (نوابی نژاد، 1380). صمیمیت2 در ازدواج حائز اهمیت فراوانی است، زیرا تعهد زوجین به ثبات رابطه را محکم می کند و به طور مثبتی با سازگاری و رضایت زناشویی همراه است. به نظر هات فیلد3(1988؛ به نقل از اعتمادی، 1387) صمیمیت شامل فرایندی است که در آن افراد تلاش می کنند به یکدیگر نزدیک شوند و شباهت ها و تفاوت هایشان را در احساسات، افکار و رفتارها را کشف کنند. مطالعات نشان می دهد که برخورداری از صمیمیت در میان زوج های متاهل، از عوامل مهم ایجاد ازدواج های پایدار است (کرافورد و آنگر4، 2004؛ به نقل از اعتمادی،1387) و اجتناب از برقراری روابط صمیمانه، از عواملی است که موجب شکست در زندگی خانوادگی می شود (بلوم5، 2006؛ به نقل از اعتمادی،1387).
دلبستگی از مفاهیم مهمی است که در اوان کودکی در افراد شکل می گیرد و دید فرد را نسبت به دنیا و اطرافیان از جمله پدر و مادر شکل می دهد و تاثیرات آن تا برزگسالی ادامه دارد، علی الخصوص در روابط زناشویی و روابط زوجی متبلور خواهد بود. در این بین در فرد باورهایی شکل می گیرد که بر رفتار و افکار وی در رابطه با اطرافیان و نحوه ارتباط برقرار کردن با آن ها تاثیر می گذارد. از جمله این باورها می توان به باورهای ارتباطی اشاره کرد. منظور از باورهای ارتباطی در روابط زناشویی، عقیده یا ذهنیتی است که زن و شوهر نسبت به ارتباط زناشویی خود دارند و آن را به عنوان واقعیت پذیرفته اند.

بیان مسئله:
خانواده از ارکان عمده و نهاد اصلی هر جامعه ای به شمار می رود و کانون اصلی ظهور عواطف انسانی و روابط صمیمانه میان افراد است. خانواده نهادی است اجتماعی و مانند آیینه ای عناصر اصلی جامعه را در خود دارد و انعکاسی از نابسامانی ها، کج کاری ها و کارکردهای معقول و مناسب اجتماع است. ازدواج و روابط زوجی دارای ویژگی هایی است از جمله دارای گذشته، حال و آینده می باشد که تمرکز افراطی بر هیچ یک از این مقاطع زمانی صحیح نیست. به نظر اغلب مشاوران زناشویی، هر چه عمر زندگی زناشویی بیشتر می شود، میزان ارضای متقابل کاهش می یابد. در حالی که بر حسب طول عمر زناشویی میزان رضایت طرفین باید افزایش یابد و شادابی و سرزندگی در زندگی مشترک زوج ها رشد کند. همانطور که زوجین بعد از ازدواج باید از نظر جسمی و روانی وضعیت بهتر و مناسب تری داشته باشند، در رابطه زناشویی نیز با گذشت زمان و تا وقتی که از نظر فیزیولوژی و جسمی مشکلی وجود نداشته باشد، رابطه جنسی باید بهتر، زیباتر و عاشقانه تر صورت گیرد، به طوری که دلبستگی مرد و زن به همدیگر و نسبت به کانون گرم خانواده بیشتر شود. صمیمیت اغلب به عنوان یک فرایند پویا توصیف می شود. به نظر استرنبرگ6 (1987؛ به نقل از اعتمادی، 1387) صمیمیت احساساتی است که نزدیکی، تعلق و تماس را ایجاد می کند و یک نزدیکی، تشابه و روابط شخصی عاشقانه یا هیجانی با شخص دیگر، که مستلزم شناخت و درک عمیق از فرد دیگر می باشد. همچنین به بیان افکار و احساساتی است که نشانه تشابه با یکدیگر اشاره دارد. صمیمیت یک فرایند تعاملی است، محور این فرایند آگاهی، فهم، پذیرش، همدلی با هیجانات فرد دیگر، قدرشناسی یا پذیرش دیدگاه منحصر به فرد، فرد دیگر از دنیاست. صمیمیت نیازی اساسی و مهم برای آدمی است، و تنها یک تمایل یا رغبت نیست (باگاروزی7،2001). استرنبرگ (1986) در مدل سه وجهی خود از عشق، صمیمیت را احساس نزدیکی با دیگری می داند و معتقد است که مشارکت و همدلی با نیازهای طرف مقابل در زندگی خانوادگی، صمیمیت را به دنبال دارد. مفهوم پردازی رایج از صمیمیت با سطح نزدیکی به همسر، به اشتراک گذاری ارزش ها و ایده ها، فعالیت های مشترک، روابط جنسی، شناخت از یکدیگر و رفتارهای عاطفی نظیر نوازش کردن است. فردی که میزان صمیمیت بالاتری در روابط تجربه می کند، قادر است خود را به شیوه مطلوبتری در روابط عرضه کند و نیازهای خود را به شکل موثرتری به شریک و همسر خود ابراز نماید (پاتریک، سلز، گیودرانو، تولراد8، 2007).
یکی از متغیرهایی که بر صمیمیت زناشویی بین زوجین تاثیر دارد دلبستگی است. دلبستگی یکی از متغیرهایی است که بر اساس پیشینه نظری و پژوهشی در اکثر رفتارهای افراد از دوران کودکی تا بزرگسالی تاثیر دارد. از منظر دیدگاه دلبستگی، هریک از زوجین با انتظارات و تجاربی از گذشته خود، وارد رابطه کنونی می شوند که نقش مهمی در چگونگی پاسخ دهی آن ها به همسر خود دارد (هازان و شیور، 1987؛ ضیاء الحق و همکاران، 1391). بنابراین مشکلات زوجین فقط ناشی از مهارت های ارتباطی آنها نیست، بلکه ناشی از حل و فصل ناقص تجارب اولیه دلبستگی آنهاست (کلالو، 2006؛ ضیاء الحق و همکاران، 1391). از این رو هدف عمده این رویکرد این است که به زوجین کمک کند تا نیازها و تمایلات اصلی و نگرانی های دلبستگی یکدیگر را شناسایی کرده و ابراز کنند. بنابراین از ناامنی های دلبستگی زوجین کاسته می شود و دلبستگی ایمن بین آنها پرورش می یابد (جانسون، 2003؛ ضیاء الحق و همکاران، 1391). بالبی9(1961؛ میلیکین،2000) ادعا کرد که پیوندهای دلبستگی فقط یک پدیده انسانی نیست، بلکه پدیدهای در بین پستانداران نیز میباشد. پیوندهای دلبستگی پدیدههای اجتماعی و فیزیولوژیکی را پیوند می دهد وکنش متقابل آنها را مورد تاکید قرار می دهد، که در مرکز روابط پیرامونی رشد، روابط نزدیک و پیوندهای عاطفی بین کودک و والدین قرار دارد. کمپل و تیلور10 (1980)دلبستگی را به عنوان یک «ریسمان11 عاطفی» طولانی مدت توصیف کردند. رایج ترین تعریف از مفهوم نظریه دلبستگی ظرفیت فرد برای نگرانی و اعتماد، به خصوص در پریشانی است. رفتارهای دلبستگی صرفاً به صورت واکنش به جدایی توصیف نشده است، بلکه واکنش طبیعی به هرگونه ناراحتی یا عدم قطعیت است (آینزورث، بلهر، واترزر و وال12،1978؛ بالبی، 1969: میلیکین،2000).
از دیگر متغیرهایی که می تواند در صمیمیت زناشویی تاثیر مهمی داشته باشد، باورهای ارتباطی است. منظور از باورهای ارتباطی، عقیده یا ذهنیتی است که زن و شوهر نسبت به ارتباط زناشویی خود دارند و آن را به عنوان واقعیت پذیرفته اند و منظور از باورهای ارتباطی ناکارآمد13، آن دسته از باورها و تفکرات غیر منطقی می باشد که مختص رابطه زناشویی است و در اثر استفاده افراطی ایجاد مشکل نموده است که شامل 5 مورد به شرح زیر است: الف) باور به اینکه مخالفت تخریب کننده است14 ،ب) باور به عدم تغییر پذیری همسر15، پ) باور توقع ذهن خوانی16، ت) کمال گرایی جنسی17، ث) باور به تفاوتهای جنسیتی18: (زن و مرد متفاوتند (آیدلسون و اپستاین19،1982؛ به نقل از شهرستانی و همکاران،1391).
با توجه به اهميت صمیمیت زناشويي در سلامت افراد خانواده و در نهايت تعادل خانواده و جامعه، بشر از ديرباز با اين سؤال رو به رو بوده است كه چرا زوجين دچار ناسازگاري مي‌شوند. در پاسخ به اين سؤال و سؤالات مشابه ديگر، رويكردهاي مختلفي مطرح شده‌اند. به باور گاتمن دشواری و اشکال در پردازش اطلاعات موجود و يادآوری آن در زمان ديگر، يکی از دلايل قضاوت نادرست است و در روابط نابسامان، پاسخ های هيجانی زوج ها به همسر خود معطوف به افکار آن ها درباره رفتار همسران و نيز معنايی است که به آن رفتار نسبت می دهند و نه خود رفتار. در ميان زوجين ناموفق، اغلب مشاهده می شود هر دو طرف باورهای ارتباطی نا کارآمدی پيدا می کنند (شریفی،1390).
با توجه به اهميت و نقش کليدی باورهای ارتباطی و سبک های دلبستگی با رضایت و صمیمیت در زندگی زناشویی در پژوهش حاضر سوال این است که آیا بین باورهای ارتباطی و سبک های دلبستگی با صمیمیت زناشویی مردان متاهل شاغل در آموزش و پرورش رابطه وجود دارد یا خیر؟

اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
رابطه زناشويی يکی از قوی ترين رابطه های انسانی است که چگونگی آن پيامدهای گوناگونی برای همسران و ديگر اعضای خانواده دارد. زندگی مشترک دو انسان با يکديگر آن هم از دو جنس متفاوت امری بسيار ظريف و گاه دشوار است، چرا که زنان و مردان هر کدام به سبک خاص خود صحبت می کنند، در نتيجه بسياری از اوقات در برقراری ارتباط صحيح با يکديگر دچار مشکل می شوند. شناخت و کاربرد ارتباط مناسب توسط زوجين می تواند کانون خانوادگی را بسيار دلپذير سازد و سلامت روانی را در افراد خانواده افزايش دهد و برعکس ارتباطات ناسالم باعث بسياری از مشکلات زناشويی به صورت پنهان و آشکار در بستر خانواده می شود و موجوديت خانواده را مورد حمله قرار می دهد .
ازدواج رابطه ای منحصر به فرد است. در رابطه زوجی، هر يک از دو عضو زوج می توانند عميق ترين احساس صميميت را تجربه کنند. اين رابطه در عين حال که می تواند صميمانه ترين و راحت ترين رابطه ممکن باشد، می تواند شديدترين صدمات ممکن را به اعضا وارد کند. در صورتی که ازدواج ناموفق باشد می تواند به توقف رشد شخصی و سرگردانی منجر گردد. شکست در اين رابطه می تواند به صدمات و جراحت هاي روحی منجر گردد که التيام آنها به وقت زيادی نياز دارد (نظری، 1386).
زن و مرد به دلايل متعدد از جمله شناخت ناكافي از يكديگر، انتظارات و توقعات غيرواقعي از ازدواج و همسر، مشكلات اقتصادي و اجتماعي و اخلاقي، لاجرم مي‌بايست مسائل و مشكلات بسياري را در ايجاد و حفظ و بقاي زندگي زناشويي و روابط نزديك و صميمانه با يكديگر تجربه كنند. اين حقيقت تلخ كه در طبقه‌بنديهاي تشخيصي روانپزشكي مسائل و مشكلات زناشويي و خانوادگي يكي از بالاترين علل رجوع به كلينيكها و مراكز خدمات مشاوره‌اي است، گواه اين مدعاست. تجارب نشان مي‌دهد كه تعداد زيادي از انتظارات نادرست و غيرواقع‌بينانه و ادراك زن يا مرد نسبت به ازدواج، توقعات آرماني و رمانتيك از عوامل اصلي نارضايتي و ناسازگاري در زندگي زناشويي است (نوابي‌نژاد، 1380).
رفتار يک همسر در خلاء روی نمی دهد بلکه در رابطه با افراد و موضوعات و رويدادهای ديگر اتفاق می افتد و همچنين وقتی تغييرات در درون فرد رخ می دهد اين تغييرات می تواند بر کل سيستم اثر بگذارد و اين اثرات را می توان در رفتارها و پيامدهای رابطه ای اندازه گيری کرد. در واقع نوع ادراک و در نتيجه آن قضاوت بر رفتار همسر است که می تواند تکليف سوگيری ارتباطی را روشن سازد (خوش کنش،1386).
اليس اظهار می دارد که هيچ رويدادی به خودی خود واجد قابليت ايجاد آشفتگی روانی در انسان نيست زيرا تمام محرکات و رويدادها در ذهن مورد معنی بخشی قرار می گيرند. بنابراين همه مشکلات و ناسازگاريهای هيجانی ناشی از نحوه تعبير و تفسير و پردازش اطلاعات حاصله از محرکات و رويدادهاست که پشتوانه آن، تفکرات غير منطقی و باورهای غيرواقعی در مورد خود، جهان و ديگران می باشد.(شارف20، 2006؛ ترجمه فيروزبخت، 1388).
بنابر تحقيقات انجام شده يکی از مشکلات زوج ها مشکلات ارتباطی و باورها و نوع سبک دلبستگی در زندگی می باشد که صمیمیت و رضایت زناشویی را تحت تاثیر قرار می دهد و با توجه به اهميت و نقش باورهای ارتباطی در صمیمیت زناشويی، اين پژوهش به بررسی رابطه نقش باورهای ارتباطی و سبک‌های دلبستگی در زندگی زناشویی می پردازد.

اهداف پژوهش:
هدف کلی:
بررسی رابطه بین باورهای ارتباطی و سبک های دلبستگی با صمیمیت زناشویی معلمان مرد متاهل آموزش و پرورش شهر کرمانشاه در سال تحصیلی94 – 1393 است.

اهداف ویژه:
تعیین رابطه بین باورهای ارتباطی و صمیمیت زناشویی مردان متاهل شاغل در آموزش و پرورش.
تعیین رابطه بین سبک های دلبستگی و صمیمیت زناشویی معلمان مرد.

فرضيه‏هاي تحقیق:
فرضیه اصلی:
بین باورهای ارتباطی و سبک های دلبستگی با صمیمیت زناشویی مردان رابطه وجود دارد.
فرضیه های فرعی:
بین مولفه های باورهای ارتباطی و صمیمیت زناشویی مردان رابطه وجود دارد.
بین مولفه های سبک های دلبستگی و صمیمیت زناشویی مردان رابطه وجود دارد.

تعاریف متغیرها:

باورهای ارتباطی:
الف)تعریف نظری: باور ارتباطی عبارت است از عقيده يا ذهنيتی که زن و شوهر نسبت به ارتباط زناشويی خود دارند و آن را به عنوان واقعيت پذيرفته اند (آيدلسون و اپشتاين21، 1981).
ب) تعریف عملیاتی: باور ارتباطی در اين پژوهش عبارت بود از نمره ای که هر کدام از زوجين در پرسشنامه باور های ارتباطی کسب نمود.

سبک های دلبستگی:
الف)تعریف نظری:
سبک دلبستگی : دلبستگی به عنوان پیوند قوی که نخست بین والد و کودک و بعداً به همسالان توسعه داده می شود تعریف شده است ( بالبی، 1969). سبک دلبستگی یک الگوی رفتاری خاص است که کیفیت تعامل بین فرد و موضوع دلبستگی را نشان می دهد (قربانی نیا، 1387).
ب) تعریف عملیاتی:
منظور از سبک های دلبستگی در این پژوهش میزان نمره ای بود که فرد در سوالات پرسشنامه مقیاس تجربه روابط نزدیک به دست آورد.

صمیمیت زناشویی:
الف) تعریف نظری:
صمیمیت میزان احساس نزدیکی و حمایتی است که زن و شوهر درباره یکدیگر دارند یا به عبارت دیگر راه و روشهایی که زوجین به وسیله آنها نزدیکی خود را به همسرانشان نشان می دهند. صمیمیت به عنوان یک نزدیکی، تشابه، عاطفی بودن و رابطه شخصی با فرد دیگر است که مستلزم شناخت، درک عمیق و پذیرش فرد دیگر و بیان افکار و احساسات است. صمیمیت یک نیاز واقعی و اساسی انسان است که در یک چارچوی نیاز بقاء برای دلبستگی رشد می کند (باگاروزی22، 2001).
ب) تعریف عملیاتی
صمیمیت زناشویی در این پژوهش به وسیله نمره فرد در آزمون واکر و تامپسون (1983)، اندازه گیری شد.
بخش اول: گستره نظري مربوط به ازدواج ـ خانواده
ازدواج
ازدواج در مقایسه با سایر روابط انسانی، بهترین فرصت برای تجربه خوشبختی، حمایت اجتماعی و صمیمیت است و افراد را به گونهای به هم پیوند میدهد که در روابط دیگر میسر نیست (فاورز23، 2003: به نقل از شریفی، 1390). پیمان ازدواج قادر است بسیاری از نیازهای فردی و اجتماعی زن و مرد را در قالب ارتباطات جسمانی و جنسی، روانی- اجتماعی و دیگر قراردادهای عرفی و اجتماعی برآورده سازد. ازدواج در مقایسه با دیگر ارتباطات انسانی دامنهای وسیع گسترده دارد و دارای ابعاد زیستی، اقتصادی، عاطفی و نیز روانی- اجتماعی است (نوابی نژاد، 1380) ازدواج را می توان به عنوان يکی از مراحل رشد انسان‌ها در نظر گرفت. اگر ازدواج موفقيت آميز باشد، کمک زيادی به رشد روانی -اجتماعی زوج می کند. موفقيت ازدواج وابسته به ميزان آمادگی افراد برای ازدواج و درک واقع بينانۀ آنها از روابط زوجی است. ارتباط زوجی ويژگی های منحصر به فردی دارد که آگاهی و پذيرش اين ويژگی ها از سوی زوج می تواند به موفقيت آميز بودن ازدواج کمک کند (نظری، 1386).

زوج به عنوان يک سيستم منحصر به فرد
ازدواج رابطه ای منحصر به فرد است. در رابطه‌ي زوجی، هر يک از دو عضو زوج می توانند عميق ترين احساس صميميت را تجربه کنند. اين رابطه در عين حال که می تواند صميمانه ترين و راحت ترين رابطه ممکن باشد، می تواند شديدترين صدمات ممکن را به اعضا وارد کند. در صورتی که ازدواج ناموفق باشد می تواند به توقف رشد شخصی و سرگردانی منجر گردد .شکست در اين رابطه می تواند به صدمه ها و جراحت هاي روحی منجر گردد که التيام آنها به وقت زيادی نياز دارد (نظری،1386).
روابط زوجی از روابط دوستی و روابط فاميلی متمایز است، چرا که اين رابطه ويژگی هايی دارد که روابط فاميلی و دوستی فاقد آنها هستند. بابنزر و وست24 (1992؛ به نقل از شریفی، 1390) شش ويژگی را به عنوان مشخصه های رابطه زوجی عنوان کرده اند:
رابطه‌ زوجی داوطلبانه است؛ يعنی هر دو عنصر زوج می دانند که مجبور نيستند با هم ازدواج کنند، اين حقيقت که ازدواج يک انتخاب است می تواند به زوج کمک کند که رابطه خود را سرزنده و شاداب نگه دارند. به همين ترتيب ماهيت اختياری بودن ازدواج، خروج از آن را آسان می کند.
رابطه‌ زوجی مستلزم ايجاد تعادل بين پويايی و ثبات است؛ برای اين که رابطه زوجی سالم بماند، بايد تاحدی از ثبات و قابليت پيش بينی و همچنين تا حدی تازگی و انعطاف پذيری را در خود داشته باشد. به عبارتی زوج در بعضی زمينه ها نياز به ثبات دارد و در بعضی زمينه های ديگر نياز دارد که تغيير ايجاد کند. تأکيد افراطی بر عدم تغيير و يا تأکيد شديد بر تغيير کامل، می تواند مشکل ساز باشد.
رابطه زوج گذشته، حال و آينده ای دارد. زوج ها مسائل گذشته و برنامه های آينده خود را به هم مرتبط می کنند. آن ها نمی توانند تنها با خاطره های مربوط به گذشته خود زندگی کنند. زوج ها بايد بتوانند رابطه خود را در زمان حال تازه و شاداب نگه داشته و با در نظر داشتن زمان حال، اهداف آينده خود را شکل دهند. زوج هايی که توجه و تمرکز افراطی بر گذشته دارند، به گونه ای خاص در گذشته گير می افتند. اين زوج ها نمی توانند از زمان حال لذت ببرند و آينده روشنی را برنامه ريزی کنند. رابطه زوج سالم، تعادلی است بين گذشته، حال و آينده به گونه اي که زمان حال و آينده فدای گذشته نشود.
ازدواج کردن مستلزم ترکيب دو آينده و دو گذشته است که شامل ارزشها و جهان بينی های متفاوتی است. در ترکيب اين عوامل وضعيت جديدی ايجاد می گردد که انطباق با آن برای هر دو عضو زوج اهميتی اساسی دارد. در اين ترکيب شکل جديدی از روابط به وجود می آيد که آگاهی کامل از آن روابط می تواند در سازگاری زوج مؤثر واقع شود.
قرار گرفتن در رابطه زوجی مستلزم حمايت کردن و حمايت شدن است. اين بدين معنی است که هر يک از دو عضو زوج بايد بتواند نيازهای همسر را مانند نيازهای خود ادراک کنند. به بيانی ديگر رابطه زوجی ايجاب می کند که زن و مرد از خودمحوری خود بکاهند و بتوانند درک کنند که نيازهای شخص ديگری نيز مانند نيازهای خود آن ها اهميت دارد. به عبارتی زوج ها بايد بتونند از همسر خود حمايت عاطفی به عمل آورند. اين حمايت عاطفی بايد متقابل باشد.
رابطه زوج مستلزم اين است که هر عضو زوج فرديت و هويت منحصر به فرد خود را حفظ کرده و در عين حال توانايی اين را داشته باشد که در لحظاتی اين فرديت را فدای رابطه کند. به عبارتی در رابطه ی زوجی بايد بين فرديت و باهم بودن و بين استقلال و وابستگی تعادل وجود داشته باشد. حذف هر کدام از آن ها می تواند به رابطه لطمه وارد کند. يکی از عواملی که به پايداری رابطه زوج کمک می کند احترامی است که هر يک از دو عضو زوج برای هويت مستقل ديگری قائل است. ازدواج کردن يکی از مشکل ترين و پيچيده ترين وظايف دوره بزرگسالی است. اين رويداد مهم در عين حال به عنوان ساده ترين و عاشقانه ترين مرحله ی چرخه زندگی توصيف شده است. به جای اين که به ازدواج به عنوان راه حل مشکلات خانوادگی نگريسته شود، بايد آن را وسيله انتقال به مرحله ای جديد از زندگی در نظر بگيريم که مستلزم شکل دادن اهداف، قواعد و ساختارهای خانوادگی متفاوتی است (کارتر و مک گولدريک25،1980؛ به نقل از نظری، 1386).

دلايل ازدواج:
متخصصان خانواده سه دليل عمده براي ازدواج برمي‌شمارند كه عبارتند از:
الف) عشق و علاقه: منظور از عشق و علاقه احساسات عميق مثبتي است كه زن و مرد پس از ازدواج نسبت به يكديگر تجربه مي‌كنند. از جمله اين احساسات، توجه و مراقبت، صميميت، نزديكي، انگيختگي ارتباط مطلوب و تمايلات جنسي را مي‌توان ذكر كرد.
ب) مصاحبت: افراد همچنين به دليل داشتن نياز به مصاحبت ازدواج مي‌كنند. مصاحبت محبتي است كه ما نسبت به كسي كه زندگي مان با او عميقاً در هم تنيده است احساس مي‌كنيم. در حقيقت شامل تبادل تجربه با فردي است كه نسبت به او عشق مي‌ورزيم و مورد عشق و علاقه او هستيم و يكديگر را بخاطر آنچه كه هستيم مي‌پذيريم.
ج) تأمين انتظارات: و بالاخره زن و مرد به دليل تأمين انتظارات ازدواج مي‌كنند. انتظارات از زندگي زناشويي و خانوادگي بين دو حد غيرواقع‌بينانه و رؤيايي تا واقع‌بينانه و عقلايي متغير است. به بيان ديگر زن و مرد در ازدواج بايد بدانند چه انتظاراتي از خود، از همسر خويش و در مجموع از ازدواج دارند. هر اندازه اين انتظارات واقع‌بينانه‌تر باشد پايه‌هاي زندگي زناشويي مستحكم‌تر خواهد بود (نوابي‌نژاد،1380).

خانواده
خانواده قدیمی‌ترين و کهن‌ترین نهاد اجتماعی است، و از بدو پیدایش بشر وجود داشته و با روابط زناشویی یا پیوند زن و شوهر آغاز میشود و بسته به کیفیت این رابطه، پایداری یا ناپایداری آن تعیین می‌شود (موسوی، 1383؛ به نقل از شریفی، 1390). خانواده شامل دو یا بیش از دو تن میباشد که به یکدیگر متعهد هستند و ارزش ها، مسئولیتها و تصمیم گیریها، منافع و صمیمیت مشترک را میپذیرند (اولسون26، 2001، به نقل از عباس پور، 1386؛ به نقل از شریفی، 1390). خانواده به عنوان يک سيستم اجتماعی -فرهنگی27 تلقی می شود که در کنار همه خصوصيات ديگرش، دارای مجموعه ای از قواعد است و هر يک از اعضايش نيز نقش خاصی دارند. اعضای اين سيستم باهم رابطه ای عميق و چند لايه دارند. همچنين اعضای خانواده تا حدودی زيادی پيشينه مشترک، ادراکات درونی شده مشترک، مفروضات و ديدگاه‌هايی درباره دنيا و برداشت مشترکی از اهداف زندگی دارند. در داخل اين سيستم، حلقه های عاطفی قدرتمند، پايدار و متقابلی افراد را به هم گره زده است. اغلب اوقات اعضا از طريق تولد يا ازدواج در اين سيستم وارد می شوند. نفوذ خانواده باعث می شود، حتی زمانی که اعضا بوسيله فاصله های فيزيکی و يا گاهی مرگ از هم جدا می شوند، حلقه های عاطفی و ارتباطی اعضاء باقی بماند. به عبارتی عضو يک خانواده هرگز نمی تواند به طور کامل و واقعی، عضويت در آن خانواده را از دست بدهد (نظری،1386).
خانواده در پاسخ به نيازهاي فرهنگي جامعه، نقش حمايت و اجتماعي كردن اعضاي خود را تقبل كرده است. خانواده به يك معنا دو نقش متفاوت ايفاء مي‌كند: يكي داخلي، كه حمايت رواني اجتماعي از اعضاي خود مي‌باشد و ديگري خارجي، يعني برون‌سازي با فرهنگ و انتقال آن (مينوچين، 1974؛ به نقل از ثنايي، 1375؛ به نقل از شریفی، 1390).

شكل هاي گوناگون خانواده
خانواده را از لحاظ وسعت و گستردگي و روابط دروني آن به عنوان يك گروه اجتماعي مي‌توان به انواع مختلف تقسيم‌بندي نمود. يكي از تقسيمات خانواده توسط شل‌سينگر28، مطرح شده است. او خانواده‌ها را در دسته‌هاي زير مشخص نموده است:
الف) خانواده هسته‌اي: متشكل از شوهر، همسر و فرزندان
ب) زوج هاي بدون فرزند: متشكل از شوهر و همسر
ج) خانواده‌هاي تك والدي: متشكل از زنان بيوه، مردان بيوه، اشخاص طلاق گرفته، همسران جدا شده و ترك شده و مادران ازدواج نكرده
د) خانواده‌هاي رضاعي: متشكل از شوهر، همسر و فرزندخوانده‌ها
ه) خانواده‌هاي بازسازي شده: متشكل از ازدواج هاي دوم و خانواده‌هاي مركب
و) خانواده‌هاي اشتراكي: كه ممكن است از گروهي خانواده بچه‌دار و تعدادي بزرگسال مجرد تشكيل شود. در بعضي از جوامع مي‌توان زوج ها و خانواده‌هاي همجنس‌گرا را نيز به طبقات فوق‌الذكر اضافه نمود. (ساروخاني، 1370؛ سليمانيان، 1373؛ به نقل از شریفی، 1390).

بخش دوم : گستره نظري مربوط به صمیمیت زناشویی:
پدیده های مهم که در تعریف صمیمیت در ادبیات نظری تعریف می شوند، عمدتاً شامل تشابه، پذیرش، خودافشایی، رابطه جنسی، استقلال، تطابق، نزدیکی هیجانی، بدنی و عقلی هستند. بینر و مورنن29 (1988؛ به نقل از اعتمادی، 1387) معتقدند که تشابه یک مسئله مهم در حفظ روابط صمیمانه است. اسچنایدر30 (1989؛ به نقل از اعتمادی، 1387) معتقد است که تشابه زوجین به آن ها کمک می کند احساس کنند به وسیله همسرشان درک و فهمیده می شوند. تشابه بین همسران همچنین مربوط به بافت روابط صمیمانه است. وقتی همسران در نیازهایشان به میزان صمیمیت و نوع خاصی از صمیمیت مشابه باشند، احساسات صمیمانه ایجاد می شود. تالمارج و دابز31 (1990؛ به نقل از اعتمادی، 1387) خاطر نشان می کند که میزانی که همسران ادرکشان درباره خود و فرایند رابطه را با یکدیگر در میان می گذارند، میزانی که می توانند صمیمانه عمل کنند را منعکس می کند. وین32(1986؛ به نقل از اعتمادی، 1387) صمیمیت را به عنوان یک تجربه و ارتباط ذهنی تعریف می کند که پدیده اصلی آن خودافشایی، پاسخ امن و همدلی است. وین گارتن (1992؛ به نقل از اعتمادی، 1387) همچنین اشاره می کند که تعامل صمیمانه شامل مشارکت و تجربه درک احساسات است. این تجربه ارتباطی به درک متقابل و اطمینان بستگی دارد. خود افشایی نیز برای صمیمیت زناشویی ضروری است، زیرا افراد را به طور ذاتی در درک متقابل و همدلی درگیر می کند. کیرکاپاتریک (1975؛ به نقل از اعتمادی، 1387) خاطر نشان می کند که ساختار خودافشایی متقابل در یک رابطه مداوم است که صمیمیت عمیق دو جانبه ایجاد می کند. استرنبرگ (1986) در مدل سه وجهی خود از عشق، صمیمیت را احساس نزدیکی با دیگری می داند و معتقد است که مشارکت و همدلی با نیازهای طرف مقابل در زندگی خانوادگی، صمیمیت را به دنبال دارد. اینگونه تعاریف مبتنی بر خویشتن، حاکی از آن است که فرد به درجه ای از رشد فردی دست یابد، تا بتواند با دیگران رابطه صمیمانه برقرار کند. مفهوم پردازی رایج از صمیمیت با سطح نزدیکی به همسر، به اشتراک گذاری ارزشها و ایده ها، فعالیت های مشترک، روابط جنسی، شناخت از یکدیگر و رفتارهای عاطفی نظیر نوازش کردن است. فردی که میزان صمیمیت بالاتری در روابط تجربه می کند، قادر است خود را به شیوه مطلوبتری در روابط عرضه کند و نیازهای خود را به شکل موثرتری به شریک و همسر خود ابراز نماید (پاتریک، سلز، گیودرانو، تولراد33،2007).
علاوه بر این سطح تمایز و استقلال نیز با صمیمیت ارتباط دارد. به نظر بوئن (1988؛ به نقل از اعتمادی، 1387) افراد تمایل دارند همسرانی با سطح تمایز مشابه انتخاب کنند. اسکنارچ (1991؛ به نقل از اعتمادی، 1387) تمایز پایین در همسران را با صمیمیت ارزیابی شده توسط دیگری همراه می داند که در آن خود افشایی به رفتار همسر یا پویایی رابطه بستگی دارد. زوجین با سطح تمایز پایین تحمل سطوح بالای صمیمیت را ندارند. همسران با تمایز بالا و استقلال، تحمل بیشتری برای صمیمیت دارند و خود افشایی آن ها به رفتار همسر یا پویایی های رابطه بستگی ندارد. فالون (1981؛ به نقل از اعتمادی، 1387) به مفهوم عدم تملک دو جانبه بین همسران اشاره می کند. روبین (1982؛ به نقل از اعتمادی، 1387) می گوید که صمیمیت برخی از انواع ابراز دو جانبه احساسات و افکار بدور از ترس یا نیاز به وابستگی است و تمایل برای درک دنیای درونی دیگری و توانایی در میان گذاشتن خود با دیگری است (هلروود، 1998؛ به نقل از اعتمادی، 1387).

مبانی نظری در مورد صمیمیت:
مدل ترکیبی وارینگ34:
وارینگ (1980: 1983؛ به نقل از اعتمادی، 1387) صمیمیت همسران را به عنوان ترکیبی از هفت عنصر زیر تعریف می کند:
محبت یا هیجان35: میزانی که احساسات نزدیک هیجانی به وسیله همسر بیان می شود. وقتی احساسات نزدیک هیجانی و محبت بین همسران ابراز می شود، صمیمیت ایجاد می شود.
بیانگر بودن36 و خودافشایی37: میزانی که افکار، عقاید، گرایشات و احساسات در درون رابطه بیان می شود. خودافشایی با صمیمیت ارتباط مثت دارد. وقتی خودافشایی در رابطه زناشویی تسهیل می شود، صمیمیت افزایش می یابد.
تطابق38: میزانی که همسران می توانند با یکدیگر به صورت راحت کار و تفریح داشته باشند. تطابق صمیمیت را به وسیله افزایش زمان باهم بودن در فعالیت های مشترک ایجاد می کند.
همبستگی39 و تعهد40: میزان تعهد همسران نسبت به رابطه است. تعهد شرطی ضروری برای سایر ابعاد صمیمیت است، زیرا اطمینان و اعتماد در رابطه را تسریع می کند.
روابط جنسی41: میزانی که نیازهای جنسی مبادله و ارضاء می شود. ارضاء جنسی منعکس کننده بیشتر باهم بودن های شدید است که یک زوج تجربه می کنند.
تعارض42: میزان آسانی حل عقاید متفاوت بین همسران است. مهارت های حل تعارض به عنوان یک پیش بینی کننده سطح نهایی صمیمیت در نظر گرفته می شود.
اختیار43: میزان روابط مثبت همسران با خانواده و دوستان است. اختیار مربوط به استقلال از روابط هیجانی قوی با افراد دیگر مانند خانواده اصلی است که به زوج اجازه یک فضای هیجانی که برای رشد صمیمیت نیاز است، را می دهد (یانگ و لانگ، 1998؛ لارسون، هاموند و هارپر، 1989؛ به نقل از اعتمادی، 1387).

دیدگاه رشدی44فارمن45 :
توانایی برای صمیمیت از طریق یک فرایند مطالبه کردن انجام می شود. انتظارات مربوط به خود و رابطه و الگوهای ویژه روابط اولیه منجر به شکل خاصی از درگیر شدن با افراد و اشیاء می شود. توانایی برای صمیمیت یک پدیده رشدی است. البته صمیمیت ویژگی های فوری نیز دارد که کاملاً به وسیله توانایی های اولیه مشخص نمی شود. اما از پیش زمینه های اولیه از طریق مجموعه ای از انفعالات ناشی می شود. در هر مرحله زندگی کودکی، تجربه با والدین و همسالان ساختارهای زیربنایی که توانایی رفتار صمیمانه با بزرگسالان است را شکل می دهد. خودافشایی و صمیمیت در بزرگسالی نتایج کیفی دوران کودکی هستند. هیچ چیز در کودکی به طور مستقیم این توانایی ها را ایجاد نمی کند، اما رویکرد رشدی به ما اجازه می دهد بین کودکی با تجارب اولیه با همسالان و محبت بزرگسالی ارتباط برقرار کنیم. یک دیدگاه رشدی همچنین جنبه های پیچیده صمیمیت رفتاری، هیجانی و انگیزش را در نظر می گیرد. برای کسب صمیمیت یک فرد ابتداء باید به سمت نزدیکی برود و آن را جستجو کند و سپس بتواند صمیمیت را تحمل کند و حتی آن را در آغوش بگیرد. همچنین فرد باید بتواند هیجانات شدید که بخش غیرقابل تفکیک یک رابطه نزدیک است را آزادانه در میان بگذارد. سرانجام فرد باید توانایی خود افشایی، تقابل بالغانه، حساسیت نسبت به احساسات دیگران و علاقه به خوب بودن دیگران را داشته باشد. هریک از این جنبه های صمیمیت از ترکیب تجارب خانوادگی و همسالان در مراحل اولیه رشد ناشی می شود. کودک باید نزدیکی، تقابل و حل تعارض بین گروه های همسال را نیز تمرین کند. دیدگاه رشدی از دو بعد توانایی صمیمیت را بررسی می کند:
الف) روابط اولیه و توانایی برای نزذیکی: از لحاظ نظری روابط در کودکی با سه جزء نزدیکی و نهایتاً محبت ارتباط دارد.
اول: رابطه با مراقبین اولیه که تاریخچه پاسخ دهی و در دسترس بودن منجر به انتظارات مثبت درباره تعاملات با دیگران می شود.
دوم: این روابط زمینه ای برای یادگیری تعامل با همسر را آماده می کند.
سوم: از طریق یک تاریخچه مراقبت مسئولانه و حمایت برای استقلال کودک، یک حس خود ارزشی را رشد می دهد. این ویژگی ها احتمالاً زیربنای رفتارهایی است که احتمالاً با الگوهای بعدی مثل خود اطمینانی ارتباط دارد. این تجارب همچنین کودک را به پذیرش و انتظار انواع خاصی از واکنش ها از سوی دیگران هدایت می کند (فارمن، 1999؛ به نقل از اعتمادی، 1387).
ب)حساسیت نسبت به طرد و روابط رومانتیک: شواهد تجربی نیز ارتباط این رشد دلبستگی و نزدیکی را نشان می دهد. آنچه افراد از روابط قبلی می آورند ممکن است روابط رومانتیک را تحت تاثیر قرار دهد. براساس رویکردهای بین فردی کلاسیک (باولبی، اریکسون، هورنای و سالیوان) یک راه کلیدی برای بررسی تاثیر روابط گذشته بر روابط رومانتیک، بررسی اثر این روابط روی انتظارات دریافت پذیرش و پرهیز از طرد است. بزرگسالی که انتظارات دفاعی طرد را به عنوان نتیجه طرد از والدین یا همسالان رشد داده، نسبت به طرد از طرف همسرش حساس خواهد بود. حساسیت نسبت به طرد یک فرایند شناختی- هیجانی است که از تجربه طرد ناشی می شود. این حساسیت در موقعیت های اجتماعی که احتمال طرد وجود دارد، فعال می شود. به طور خلاصه حساسیت نسبت به طرد این موضوع را مطرح می کند که افراد چگونه فکر کردن، احساس کردن و رفتار کردن در رابطه رومانتیک و تصمیم گیری برای تداوم رابطه رومانتیک یا پایان آن را براساس تجارب اولیه انتخاب می کنند.
دو نوع ارتباط بین ظهور روابط رومانتیک و تغییرات مربوط به قدرت در روابط خانوادگی در خلال دوره انتقال بزرگسالی اولیه وجود دارد:
اول رشد علاقه رومانتیک به وظایف جدایی و تفرد مربوط می شود. ظهور فعالیت رومانتیک در نوجوانی می تواند به عنوان بخشی از فرایند کلی رشد استقلال هیجانی در بافت خانواده در نظر گرفته شود.
دوم: درگیر شدن نوجوان در روابط رومانتیک همراه با تغییراتی در موقعیت های بین فردی یا خانواده و وسیله جدا شدن نوجوان از خانواده در ابعاد مختلف اقتصادی و اجتماعی است.
یکی از مسائل مهم در روابط بین فردی حفظ استقلال و فردیت در عین نزدیکی، قرابت و دلبستگی است. که تجارب اولیه دوران کودکی و نوجوانی در رشد این توانایی می تواند نقش اساسی داشته باشد (فالون46، 1999؛ اسکویر، 1997؛ فارمن، 1999؛ به نقل از اعتمادی، 1387).

نظریه دلبستگی47 جانسون و ویفن48:
جانسون و ویفن (2003 ؛ به نقل از اعتمادی، 1387) معتقدند مسئله اساسی در زوج های آشفته دلبستگی ناامن49 است و نحوه ایجاد این ناامنی و تداوم آن و همچنین تغییر سبک دلبستگی زوجین را تبیین می کند. این رویکرد به درمانگر برای درک و تغییر روابط زناشویی که منبع درد است، اما می تواند منبع لذت و رضایت شود کمک می کند.
این دیدگاه معتقد است بسیاری از مشکلات و علائم مراجعین انعکاس مشکلات ناشی از دلبستگی نا امن است. زیرا ناامنی روابط را تخریب می کند که یک مظهر دلبستگی (مثل مادر یا همسر) از نظر هیجانی غیرقابل دسترس باشد. عدم دسترسی به مظهر دلبستگی به دلایل مختلف می تواند بروز کند. اول به خاطر اینکه این مظهر دلبستگی به خودش دلبستگی ناامن دارد و از نزدیکی در رابطه احتناب می کند. افرادی که از نزدیکی اجتناب می کنند، برای صمیمی بودن با دیگران احساس عدم صلاحیت می کنند و وقتی دیگران نیاز به دلبستگی به آنان دارند، تمایل به طرد دیگران دارند. غیرقابل دسترس بودن به ویژه در لحظات بحرانی می تواند یک دلبستگی آسیب زا ایجاد کند. غیر قابل دسترس بودن در لحظات نیاز شدید این پیام را ایجاد می کند که نیازمند بودن شرم آور است و احتمالاً پرهیز از تماس با دیگران را تسریع می کند. غیرقابل دسترس بودن همچنین وقتی اتفاق می افتد که مظهر دلبستگی در هیجانات منفی مثل خشم و افسردگی، غوطه ور باشد. این هیجانات منفی بر توانایی فرد برای در دسترس بودن هیجانی اثر می گذارد، زیرا درگیری عاطفی باعث می شود فرد در تشخیص و درک نیازهای هیجانی فرد دیگر مشکل داشته باشد. این افراد همچنین ممکن است در پاسخ به نیازهای دیگران حتی وقتی نیاز دیگران را تشخیص می دهند، صلاحیت نداشته باشند. نیازهای دلبستگی در روابط بزرگسالی مانند روابط والدین و فرزندان در کودکی است و مسائلی مانند نیاز به دانستن اینکه همسر دوست داشتنی، در دسترس، حمایت گر و ثابت است را شامل می شود. بنابراین



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید