دانشگاه آزاد اسلامي
واحد همدان
دانشكدهي علوم پایه ، گروه زیست شناسی
پايان نامه براي دريافت درجهي كارشناسي ارشد در رشته زیست شناسی جانوری
گرایش : سلولی تکوینی
عنوان :
بررسی اثرات عصاره هیدروالکلی افتیمون و قارچ گانودرما بر لاین سلولی MCF7 سرطان پستان و لاین سلولVero اپیتلیالی کلیه در محیط کشت انتخابی
استاد راهنما :
دکتر رحیم احمدی
استادان مشاور:
دکتر مینو محمودی
نگارش :
محسن صدری
تابستان 1393
تقدیم
تقدیم به پدر بزرگوارم و مادر مهربانم
آن دو فرشتهای که از خواستههایشان گذشتند سختیها را به جان خریدند و خود را سپر بلای مشکلات وناملایمات کردند تا من به جایگاهی که اکنون در آن ایستادهام برسم.
و خواهر و برادرم که وجودشان شادی بخش و صفایشان مایه آرامش من است.
سپاسگزاری
تشکر و سپاس فراوان از استاد ارجمند جناب آقای دکتررحیم احمدی که از محضر پر فیض تدریسشان، بهرهها بردهام و با امتنان بیکران از مساعدتهای بیشائبهی ایشان در به انجام رساندن این مهم.
همچنین از راهنماییهای استاد برجسته سرکار خانم دکتر مینو محمودی کمال تشکر را دارم.
همچنین از راهنماییهای عموی بزرگوارم عزت اله صدر در ویرایش پایان نامه کمال تشکر را دارم.
چکیده:
زمینه و هدف: مطالعات نشان میدهد که عصارههای گیاهان دارویی بر سلولهای سرطانی تاثیر گذار است. هدف اصلی این تحقیق، بررسی بررسی اثرات عصاره هیدروالکلی افتیمون و قارچ گانودرما بر لاین سلولی MCF7 سرطان پستان و لاین سلولVero اپیتلیالی کلیه در محیط کشت انتخابی است.
روش بررسی: لاین سلولی Vero اپیتلیالی کلیه و لاین سلولی MCF7 سرطان پستان انسانی در هفت گروه کنترل که تنها حاوی محیط کشت است، گروه تحت تاثیر با دوز پایین عصاره هیدروالکلی عصاره گیاه افتیمون، گروه تحت تاثیر با دوز متوسط عصاره هیدروالکلی عصاره گیاه افتیمون، گروه تحت تاثیر با دوز بالای عصاره هیدروالکلی عصاره گیاه افتیمون، گروه تحت تاثیر بادوز پایین عصاره هیدروالکلی عصاره قارچ گانودرما، گروه تحت تاثیر با دوز متوسط عصاره هیدروالکلی عصاره قارچ گانودرما، گروه تحت تاثیر با دوز بالای عصاره هیدروالکلی عصاره قارچ گانودرما گروه تقسیم شدند سپس جهت اندازهگیری مقدار اثر سمیت عصاره با استفاده از سنجش MTT باکمک دستگاه الایزاریدر مورد سنجش قرار گرفت. در نهایت دادهها با استفاده از روش آماری آزمون واریانس یکطرفه بین گروهها مقایسه شدند.
نتایج: در لاینهای سلولی MCF7 و Vero تحت تاثیر دوز 10 میکروگرم/ میلیلیتر، 100 میکروگرم/ میلیلیتر، 1 میلیگرم/ میلیلیتر، 10 میلیگرم/ میلیلیتر عصاره افتیمون سبب کاهش زندهمانی لاینهای سلولی را نشان داد که دارای تفاوت معناداری (به ترتیب P<0.001، P<0.001، P<0.001 و P<0.001) نسبت به گروه کنترل دارد. لاینهای سلولی MCF7 و Vero تحت تاثیر دوز 10 میکروگرم/ میلیلیتر، 100 میکروگرم/ میلیلیتر و 10 میلیگرم/ میلیلیتر عصاره قارچ گانودرما سبب کاهش زندهمانی لاینهای سلولی را نشان داد که دارای تفاوت معناداری (به ترتیب P<0.001، P<0.001 و P<0.001) نسبت به گروه کنترل دارد اما در غلظت 1میلیگرم/ میلیلیتر عصاره قارچ گانودرما افزایش تکثیر لاینهای سلولی را نشان میدهد MCF7 و Vero که دارای تفاوت معناداری (به ترتیب P<0.001) نسبت به گروه کنترل دارد.
نتیجهگیری: این مطالعه نشان میدهد که عصارههای هیدروالکی افتیمون و قارچ گانودرما سبب کاهش تکثیر لاینهای سلولی MCF7 سرطان پستان و Vero اپیتلیال کلیه میشود لذا در استفاده از عصاره قارچ گانودرما در غلظت 1 میلیگرم/ میلیلیتر باید مورد توجه قرار گیرد.
کلمات کلیدی: لاین سلولی MCF7 سرطان پستان، لاین سلولی Vero اپیتلیال کلیه، افتیمون، قارچ گانودرما
فهرست مطالب
عنوان شماره صفحه
فصل اول: کلیات تحقیق
1-1- مقدمه و تعریف…………………………………………………………………………………………………………………..1
1-2- بیان مساله…………………………………………………………………………………………………………………………..2
1-2-1 گیاه افتیمون………………………………………………………………………………………………………………………2
1-2-2- قارچ گانودرما…………………………………………………………………………………………………………………3
1-3- فرضیات تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………..4
1-4- پرسشهای تحقیق……………………………………………………………………………………………………………….5
1-5- اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………..5
1-5-1- هدف کلی تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….5
1-5-2- اهداف جزئی طرح…………………………………………………………………………………………………………..5
فصل دوم: مروری بر ادبیات تحقیق و پیشینه تحقیق
2-1- سرطان پستان………………………………………………………………………………………………………………………8
2-1-1- تعریف، شیوع در جهان و شیوع در ایران…………………………………………………………………………….8
2-1-2- مکانیسم سلولی و مولکولی ایجاد سرطان پستان………………………………………………………………..11
2-1-2-1- پروتوانکوژنها و انکوژنها…………………………………………………………………………………………11
2-1-2-2- ژنهای سرکوب کننده تومور………………………………………………………………………………………12
ادامه فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-1-3- علل و عوامل موثر در ایجاد سرطان پستان………………………………………………………………………..13
2-1-3-1- علل و عوامل محیطی…………………………………………………………………………………………………13
2-1-3-1-1- ارتباط سن با زیست شناسی سرطان…………………………………………………………………………14
2-1-3-1-2- بافت چربی…………………………………………………………………………………………………………..15
2-1-3-1-3- استروژن و پروژسترون…………………………………………………………………………………………..15
2-1-3-1-4- گیرندههای استروژنی و پروژسترونی………………………………………………………………………..15
2-1-3-1-5- هورمون پرولاکتین…………………………………………………………………………………………………16
2-1-3-1-6- هورمون رشد شبه انسولین (Insulin Like Growgh Factor)……………………………………..16
2-1-3-1-7- هورمون Vascular Endothelial Growgh Factor (VEGF)……………………………………..17
2-1-3-1-8- ارتباط نژادهای مختلف با سرطان پستان……………………………………………………………………17
2-1-3-2- علل و عوامل ژنتیکی…………………………………………………………………………………………………18
2-1-4- روشهای درمانی سرطان پستان………………………………………………………………………………………22
2-1-4-1- پرتو درمانی………………………………………………………………………………………………………………22
2-1-4-2- درمانهای دارویی……………………………………………………………………………………………………..22
2-1-5- استفاده از گیاهان دارویی در درمان سرطان پستان………………………………………………………………22
2-2- سرطان سلول کلیه (Renal Cell Carcinoma RCC)……………………………………………………………..23
ادامه فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-2-1- تعریف، شیوع در جهان و شیوع در ایران………………………………………………………………………….23
2-2-2- مکانیسم سلولی و مولکولی ایجاد سرطان کلیه…………………………………………………………………..25
2-2-2-1- انکوژنها………………………………………………………………………………………………………………….25
2-2-2-2- ژنهای ترمیم کننده……………………………………………………………………………………………………27
2-2-2-3- ژنهای مهارکننده تومور……………………………………………………………………………………………..28
2-2-2-4- مرگ برنامهریزی شده (آپوپتوزیس)……………………………………………………………………………..29
2-2-3- علل و عوامل موثر در ایجاد سرطان کلیه…………………………………………………………………………..30
2-2-3-1- علل و عوامل محیطی…………………………………………………………………………………………………30
2-2-3-1-1- هورمون Vascular Endothelial Growgh Factor (VEGF)……………………………………..30
2-2-3-2- علل و عوامل ژنتیکی…………………………………………………………………………………………………30
2-2-4- روشهای درمانی سرطان کلیه…………………………………………………………………………………………31
2-2-5- استفاده از گیاهان دارویی در درمان سرطان کلیه…………………………………………………………………31
2-2-5-1- ارتباط مصرف میوه و سبزی با سرطان کلیه…………………………………………………………………..31
2-2-5-2- ارتباط عصاره الکلی سیاهدانه با لاین سلولی ACHN سرطان کلیه…………………………………..32
2-3- لاین سلولی MCF7…………………………………………………………………………………………………………..32
2-4- لاین سلولی Vero……………………………………………………………………………………………………………..33
2-1-3- افتیمون Cuscuta Pentagona………………………………………………………………………………………………………..35
ادامه فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-1-3- قارچ گانودرماGanoderma Lucidum …………………………………………………………………………….36
2-2- پیشینه تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………….38
فصل سوم: روش اجرای تحقیق
3-1- برنامههای پیشبینی شده مطالعاتی…………………………………………………………………………………………42
3-2- ابزارها و مواد مورد نیاز………………………………………………………………………………………………………43
3-2-1- ابزارها………………………………………………………………………………………………………………………….43
3-2-2-لاین سلولی و مواد مصرفی………………………………………………………………………………………………43
3-3- گروه بندی………………………………………………………………………………………………………………………..49
3-4- برنامه اجرایی و سنجش……………………………………………………………………………………………………..50
3-4-1- طریقه تهیه عصاره گیاه افتیمون و قارچ گانودرما………………………………………………………………..50
3-4-2- برنامه اجرایی و سنجشها………………………………………………………………………………………………51
3-4-2-1- پاساژ لاین سلولی………………………………………………………………………………………………………51
3-4-2-2- انجماد لاین سلولی…………………………………………………………………………………………………….52
3-4-2-2-1- روش کار……………………………………………………………………………………………………………..53
3-4-2-2-2- ذوب لاین سلولی منجمد……………………………………………………………………………………….54
3-4-2-3- شمارش سلولی…………………………………………………………………………………………………………55
ادامه فهرست مطالب
عنوان صفحه
3-4-2-4- تست MTT……………………………………………………………………………………………………………..56
3-4-2-4-1- مراحل انجام MTT………………………………………………………………………………………………..58
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهها
4-1- اثر عصاره افتیمون بر لاین سلولی MCF7 سرطان پستان…………………………………………………………62
4-2- اثر عصاره افتیمون بر لاین سلولی Vero اپیتلیال کلیه…………………………………………………………..64
4-3- اثر عصاره قارچ گانودرما بر لاین سلولی MCF7 سرطان پستان……………………………………………….66
4-4- اثر عصاره قارچ گانودرما بر لاین سلولی Vero اپیتلیال کلیه………………………………………………….68
فصل پنجم: نتیجهگیری و پیشنهادات
5-1- بحث………………………………………………………………………………………………………………………………..71
5-1-1- اثر عصاره افتیمون بر لاین سلولهای MCF7 و Vero………………………………………………………..71
5-1-1-1- شواهد موافق با این یافتهها…………………………………………………………………………………………71
5-1-1-2- مکانیسم پیشنهادی……………………………………………………………………………………………………..71
5-1-1-3- اثر غلظتهای مختلف افتیمون بر لاین سلولهای MCF7 و Vero………………………………….72
5-1-1-3-1- شواهد موافق با این یافتهها……………………………………………………………………………………..72
5-1-2- اثر قارچ گانودرما بر لاین سلولهای MCF7 و Vero…………………………………………………………73
5-1-2-1- شواهد موافق با این یافتهها…………………………………………………………………………………………73
ادامه فهرست مطالب
عنوان صفحه
5-1-2-2- مکانیسم پیشنهادی……………………………………………………………………………………………………..74
5-1-2-3- اثر غلظتهای مختلف قارچ گانودرما بر لاین سلولهای MCF7 و Vero……………………………..75
5-1-2-3-1- شواهد موافق با این یافتهها……………………………………………………………………………………..75
5-1-2-3-2- مکانیسم پیشنهادی…………………………………………………………………………………………………75
5-2- نتیجهگیری………………………………………………………………………………………………………………………..77
5-3- پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………………………..77
منابع و مآخذ
منابع فارسی……………………………………………………………………………………………………………………………….78
منابع غیر فارسی…………………………………………………………………………………………………………………………81
چکیده انگلیسی
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 2-1- نمونههایی از ژنهای انکوژنها………………………………………………………………………………….27
جدول 2-2- فهرست سندرمهای سرطانهای وراثتی کلیه………………………………………………………………..27
جدول 2-3- نمونههایی از ژنهای مهار کننده تومور ……………………………………………………………………..29
جدول 2-4- DND Typing لاین سلولی MCF7…………………………………………………………………………..33
جدول 2-5- DND Typing لاین سلولی Vero…………………………………………………………………………….34
جدول 4-1- درصد زندهمانی لاین سلولی MCF7 در مواجهه با غلظتهای مختلف عصاره افتیمون در محیط کشت سلولی…………………………………………………………………………………………………………………….61
جدول4-2– درصد زنده مانی لاین سلولی Vero در مواجهه با غلظتهای مختلف عصاره افتیمون در محیط کشت سلولی…………………………………………………………………………………………………………………….63
جدول4-3– درصد زنده مانی لاین سلولی MCF7 در مواجهه با غلظتهای مختلف عصاره قارچ گانودرما در محیط کشت سلولی………………………………………………………………………………………………………………..65
جدول4- 4– درصد زنده مانی لاین سلولی Vero در مواجهه با غلظتهای مختلف عصاره قارچ گانودرما در محیط کشت سلولی………………………………………………………………………………………………………………..67
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1- اثر عصاره افتیمون بر زنده مانی لاین سلولی MCF7……………………………………………………62
نمودار 4-2- اثر عصاره افتیمون بر زنده مانی لاین سلولی Vero………………………………………………………64
نمودار 4-3- اثر عصاره قارچ گانودرما بر زنده مانی لاین سلولی MCF7…………………………………………..66
نمودار 4-4- اثر عصاره قارچ گانودرما بر زنده مانی لاین سلولی Vero……………………………………………..68
فهرست اشکال
عنوان صفحه
شکل 2-1 چرخه سلولی……………………………………………………………………………………………………………..10
شکل 2-2 میزان شیوع سرطان تک گیر پستان………………………………………………………………………………..13
شکل 2-3 آتاکسی تلانژکتازی………………………………………………………………………………………………………18
شکل 2-4 جایگاه ژنهای BRAC1 و BRAC2……………………………………………………………………………..19
شکل 2-5 پروتئین P53………………………………………………………………………………………………………………20
شکل 2-6 سرطان التهابی پستان……………………………………………………………………………………………………21
شکل 2-7 لاین سلولی MCF7…………………………………………………………………………………………………….33
شکل 2-8 لاین سلولی Vero……………………………………………………………………………………………………….34
شکل 2-9 افتیمون Cuscuta pentagona……………………………………………………………………………………….36
شکل 2-10 قارچ گانودرما Ganoderma Lucidum………………………………………………………………………..37
شکل 3-1 میکروسکوپ معکوس و هود لامینار کلاس 2…………………………………………………………………44
شکل 3-2 انکوباتور……………………………………………………………………………………………………………………45
شکل 3-3 محیط کشت و سرم……………………………………………………………………………………………………..46
شکل 3-4 الایزاریدر و کرایوویال…………………………………………………………………………………………………47
شکل 3-5 تانک نیتروژن و سانتریوفوژ…………………………………………………………………………………………..48
شکل 3-6 پلیت 96 خانه…………………………………………………………………………………………………………….49
شکل 3-7 پاساژ سلولی……………………………………………………………………………………………………………….52
ادامه فهرست شکلها
عنوان صفحه
شکل 3-8 انجماد سلولی……………………………………………………………………………………………………………..53
شکل 3-9 لام نئوبار……………………………………………………………………………………………………………………56
شکل 3-10 تبدیل MTT فورمازان………………………………………………………………………………………………..57
شکل 2-11 ریختن عصاره بر روی سلولها……………………………………………………………………………………58
شکل 3-12 ریختن رنگ MTT و ایجاد واکنش……………………………………………………………………………..59
شکل 5-1 مکانیسم احتمالی سالسیلیک و جاسمونیک اسید در القا بیان ژن‏های دخیل در آپوپتوزیس…….72
شکل 5-2 مکانیسم احتمالی اثرات گانودریک اسید و ترینوئید بر لاین سلول های MCF7 و Vero………74
شکل 5-3 مکانیسم احتمالی اثر قارچ گانودرما بر تکثیر سلولی…………………………………………………………76
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1- مقدمه و تعریف
سرطان پستان یکی از شایعترین انواع سرطان است که هر ساله باعث مرگ و میر فراوانی در بین زنان و مردان میشود و علیرغم پیشرفتهای بسیاری که در مورد تشخیص زودهنگام و درمان مناسب این بیماری صورت گرفته است کماکان سردسته علل مرگ به علت سرطان در بین زنان است (هوول و همکاران1، 2005). با اینکه هرروز راهکارهای جدیدتری در برخورد با سرطان پستان معرفی میشود ولی هنوز هم این بیماری جان عدهی زیادی را در معرض خطر قرار داده است، شاید توجه بیشتر به ساختار ریز مولکولی و اساس زیست شناسی این بیماری باعث شود تا بلکه بتوان با دانستههای بیشتری در مورد چگونگی پیدایش این بیماری از سطح سلولها اطلاعات گستردهتری در مورد ایجاد رشد و بیماریزائی این بیماری مهلک بدست آورد (مورفی و همکاران2، 2005). امروزه لزوم دانستن زیست شناسی سرطان پستان دیگر بر کسی پوشیده نیست و با توجه به اینکه جراحان در صف اول مبارزه با این بیماری قرار دارند، دانش بیشتر در این ضمینه بینش عمیقتر و دیدگاه وسیعتری را در اختیار جراح قرار میدهد تا در پیشگیری، تشخیص زود هنگام و درمان به موقع این بیماران گام موثرتری بردارد. سرطان بیماری سلولهاست بدن انسان مجموعهای از سلولها است که هرکدام وظیفه خاصی بر عهده دارند تا بتواند عملکرد صحیح و سلامتی یک فرد را تضمین نماید، سلولهای بدن شهروندان خوبی هستند و علاوه بر انجام وظایف محوله به فضایی که توسط سلولهای اطرافیانشان اشغال میشود احترام میگذارند و درحفظ سلامتی یکدیگر کوشا و فعالند. اگر سلولی به صورت غیر قابل کنترل رشد و تکثیر یابد ایجاد مشکلات زیادی برای خود و سایرین خواهد کرد. سرطان در واقع رشد غیر قابل کنترل است، سلولهای سرطانی دیگر شهروندان خوبی نخواهند بود و نه تنها وظایفشان را انجام نمیدهند بلکه به همسایگان خود نیز احترام نمیگذارند و سلولهای طبیعی را تحت فشار قرار می دهند به حدود آنها تعدی میکنند و مواد مغزی آنها را جهت سوخت ساز لازم برای رشد تسریع یافته خود استفاده میکنند. تجمع یک گروه از سلولها در بدن را توده یا تومور مینامند. البته همه تودهها سرطان نیستند. تودهها به دو دسته خوشخیم و بدخیم تقسیم میشوند (میرمالک و الهام کنی، 1388). تودههای خوشخیم اغلب تهدید کننده حیات نیستند، مگر در شرایط خاص مثل تودههای مغزی که حتی اگر از نظر بافتی خوشخیم باشند خطرناک و بلکه کشنده خواهند بود. تودههای بدخیم یا سرطانی همیشه خطرناک هستند و تهدیدی برای حیات فرد مبتلا به حساب میآیند و قادرند به سایر اعضای بدن نیز دست اندازی کنند، پدیدهای که به آن متاستاز گفته میشود (استیل و اسمیت3، 1999). تومور ویلمز شایعترین تومور کلیوی دوران کودکی میباشد که 6 درصد بدخیمیهای اطفال را به خود اختصاص میدهد (برسلوو وهمکاران4، 1993). تقریبا 2/1 کودکان مبتلا به تومور ویلمز میتواند با ناهنجاریهای ارثی مانند انیدریا، ناهنجاریهای مجاری ادراری-تناسلی و عقب ماندگی ذهنی همراه باشد که از آنها به عنوان سندرم واگر (WAGR) نام برده میشود (فیلیپ5، 2011). بیماران مبتلا به سندرم واگر در دوران کودکی اغلب با انیدریا یکطرفه مراجعه میکنند اگرچه ناهنجاریهای ژنیتالی همیشه در این بیماران وجود ندارند اما همراهی این ناهنجاریها با انیدریا به خصوص در دختران میتواند شک پزشک را به وجود سندرم واگر برانگیزد (میلر و منینگ6، 1994). تومور ویلمز همچنان که ذکر شد شایعتری تومور در دوران شیرخوارگی و کودکی است که خود را با توده شکمی، هماتوری و به ندرت علائم متاستاز دور دست به خصوص به ریه را نشان میدهد روشهای درمانی برای این تومور شامل جراحی، شیمیدرمانی و رادیوتراپی به بستر تومور اولیه میباشد. با تشخیص سریع و درمان مناسب بیماران مبتلا به تومور ویلمز از طول عمر بالایی برخوردار خواهند بود (ارجمندی رفسنجانی و همکاران، 1383). همچنین یکی دیگر از شایعترین تومور کلیه آدنوکارسینوم سلولهای کلیه است که حدود 85 درصد کل تومورهای کلیوی را به خود اختصاص میدهد این تومورها به طور اولیه به استخوانها، کبد، مغز متاستاز میدهند (خواجوی راد و همکاران، 1389). لذا از دیر باز تاثیر عصارههای مختلف گیاهی در درمان بیماریها شناخته شده بود (سامی و تان7، 2000). این مطالعه به منظور بررسی اثرات عصارههای هیدرو الکلی افتیمون و قارچ گانودرما بر لاین سلولی MCF7 سرطان پستان و لاین سلولی Vero اپیتلیالی کلیه در محیط کشت انتخابی طراحی گردیده است تا امکان بررسی اثرات مهاری افتیمون و قارچ گانودرما بر تکثیر لاین سلولی MCF7 سرطان پستان و لاین سلولی Vero اپیتلیالی کلیه مورد بررسی قرار گیرد.
1-2- بیان مساله
1-2-1 گیاه افتیمون
گیاه افتیمون (Cuscutapentagona) یکی از معروفترین گیاهان پارازیتی از خانواده پیچک صحرایی است. این گیاه یکساله که در بهار میروید، به گیاهان میزبان خود حمله میکند. گیاه افتیمون با رگبرگهای زرد مایل به نارنجی فاقد ریشه بوده و برگهای خود را گسترش میدهد و برای دوام وتکثیر خود نیاز به اتصال به سایر گیاهان دارد. اخیرا نشان داده شده که برگهای آن مواد معطر گیاه میزبان را درک میکند. زمانی که روی میزبان مستقر شد تنه مو مانند آن دوبار دور ساقه میزبان میپیچد و ساقههای ریشه مانند مکنده را تولید میکند و به بافت میزبان نفوذ میکند و از ریشه آوندی گیاه برای جذب مواد غذایی و آب استفاده میکند. بررسی مولکولی اخیر نشان میدهد دو ژن آکواپورین LeAqp2) ،(TRAMP و آنزیم تغییردهنده دیوار سلولی (LeXTH1) در گوجه فرنگی در حمله ناموفق افتیمون بیان شده، اما نقش آنها در مکانیسم دفاعی مشخص نیست (جاستین وهمکاران8،2010). همچنین گیاه افتیمون از نظر طبیعت نسبتا گرم و خشک است و از نظر دارویی برای بیماریهای عصبی، جنون، مالیخولیا، سردرد، دردهای مفصل و سرطان نتایج خوبی نشان داده است، همچنین عصاره متانولی افتیمون عملکرد آنتیاکسیدانی دارد که بدن انسان را از آسیبهای اکسیداتیوی که به رادیکالهای آزاد نسبت داده میشود محافظت مینماید (حاج حسینی بابایی و همکاران، 2012). علیرغم پیشرفتهای مهم در تشخیص و درمان هنوز هم سرطان پستان از معضلات شایع زنان است. گرچه وجود داروهای مؤثری مانند تاموکسیفن 1 و رالوکسیفن 2 مدولاتورهای گیرنده استروژنی یا آنتیاستروژنها) ویا داروهای داخل توموری و لتروزول (ممانعت کنندههای (Armidex) آناسترازول آروماتازی که به همراه اشعه درمانی و یا ادجوانت درمانی در طی 30 سال گذشته جان بسیاری از زنان مبتلا را نجات داده است، ولی معایب مختلفی از جمله عود موارد بیماری ناشی از متاستاز در چند ماه پس از درمان، اثرات ناشی از مصرف داروها بر روی متابولیسم گلوکوکورتیکوییدها و خطرات سرطان بعد از شیمی درمانی سرطان سینه سبب محدودیت استفاده از این سیستمهای درمانی شده است (لاورنس9، 2002). از سوی دیگر در سرطان کلیه هر چند که درمان از طریق جراحی، شیمی درمانی، هورمون درمانی یا اشعه درمانی میسر است که به کمک بیماران آمده است اما معایب مختلفی از جمله عود موارد بیماری ازجمله متاستاز در چند ماه پس از درمان اثرات ناشی از آنها سبب محدودیت استفاده از این سیستمهای درمانی شده است لذا از دیر باز تاثیر عصارههای مختلف گیاهی در درمان بیماریها شناخته شده بود (سامی و تان10، 2000).
1-2-2 قارچ گانودرما
قارچ گانودرما (GanodermaLucidum) از تیره Ganodermataceae یک تولید کننده مواد شیمیایی قارچی است. در ژاپن اسامی Munnertake، Sachitake، Reishi و در کره تحت عنوان Youngzhi مطرح شده است. ویژگی التیام و آرامش بخشی آن گزارش شده است. همچنین در درمان انواعی از بیماریها مشتمل بر فشارخون، دیابت، سرطان و ایدز موثر میباشد (روسل و همکاران11، 2006). علاوه بر آن اثر این گیاه در تمایز و حفاظت عصبی از سلولهای PC12 موش نیز مطرح شده است (هویی و دای12، 2004). از سویی دیگر قارچ گانودرما تاثیر ضد تکثیری بر سرطان روده و معده دارد (یانگ و همکاران13، 2013). در مجموع، از آنجایی که امروزه سرطان پستان یکی از شایعترین سرطان در زنان است و نیز به دلیل محدودیت مطالعات انجام یافته در حیطه تحقیق حاضر و با توجه به آنکه نتایج پژوهشها در خصوص موضوع این پژوهش در مواردی ضدونقیض بوده بر این مبنا، این پژوهش برای اولین بار به بررسی اثرات عصاره هیدروالکلی افتیمون و قارچ گانودرما برروی لاین سلولی سرطانی MCF7 پستان و لاین سلولی Vero اپیتلیالی کلیه در محیط کشت انتخابی میپردازد.
1-3- فرضیات تحقیق
1-3-1- بین تیمار با دوز پایین عصاره هیدروالکلی عصاره گیاه افتیمون و مهار تکثیر لاین سلولی سرطانی MCF7 و لاین سلولی Vero اپیتلیال کلیه در محیط کشت انتخابی ارتباط معناداری وجود دارد.
1-3-2- بین تیمار با دوز متوسط عصاره هیدروالکلی عصاره گیاه افتیمون و مهار تکثیر لاین سلولی سرطانی MCF7 و لاین سلولی Vero اپیتلیال کلیه در محیط کشت انتخابی ارتباط معناداری وجود دارد.
1-3-3- بین تیمار با دوز بالای عصاره هیدروالکلی عصاره گیاه افتیمون و مهار تکثیر لاین سلولی سرطانی MCF7 و لاین سلولی Vero اپیتلیال کلیه در محیط کشت انتخابی ارتباط معناداری وجود دارد.
1-3-4- بین تیمار بادوز پایین عصاره هیدروالکلی عصاره قارچ گانودرما و تکثیر لاین سلولی سرطانی MCF7 و لاین سلولی Vero اپیتلیال کلیه در محیط کشت انتخابی ارتباط معناداری وجود دارد.
1-3-5- بین تیمار با دوز متوسط عصاره هیدروالکلی عصاره قارچ گانودرما و تکثیر لاین سلولی سرطانی MCF7 و لاین سلولی Vero اپیتلیال کلیه در محیط کشت انتخابی ارتباط معناداری وجود دارد.
1-3-6- بین تیمار با دوز بالای عصاره هیدروالکلی عصاره قارچ گانودرما و تکثیر لاین سلولی سرطانی MCF7 و لاین سلولی Vero اپیتلیال کلیه در محیط کشت انتخابی ارتباط معناداری وجود دارد.
1-4- پرسشهای تحقیق
1-4-1- رابطه بین اثر دوز پایین عصاره هیدروالکلی گیاه افتیمون بر تکثیر لاین سلولهای سرطانی 7MCF پستان و لاین سلولی Vero اپیتلیال کلیه چگونه است؟
1-4-2- رابطه بین اثر دوز متوسط عصاره هیدروالکلی گیاه افتیمون بر تکثیر لاین سلولهای سرطانی 7MCF پستان و لاین سلولی Vero اپیتلیال کلیه چگونه است؟
1-4-3- رابطه بین اثر دوز بالای عصاره هیدروالکلی گیاه افتیمون بر تکثیر لاین سلولهای سرطانی 7MCF پستان و لاین سلولی Vero اپیتلیال کلیه چگونه است؟
1-4-4- رابطه بین اثر دوز پایین عصاره هیدروالکلی قارچ گانودرما بر تکثیر لاین سلولهای سرطانی 7MCF پستان و لاین سلولی Vero اپیتلیال کلیه چگونه است؟
1-4-5- رابطه بین اثر دوز متوسط عصاره هیدروالکلی قارچ گانودرما بر تکثیر لاین سلولهای سرطانی 7MCF پستان و لاین سلولی Vero اپیتلیال کلیه چگونه است؟
1-4-5- رابطه بین اثر دوز بالای عصاره هیدروالکلی قارچ گانودرما بر تکثیر لاین سلولهای سرطانی 7MCF پستان و لاین سلولی Vero اپیتلیال کلیه چگونه است؟
1-5- اهداف تحقیق
1-5-1- هدف کلی تحقیق:
– بررسی اثرات عصاره هیدروالکلی افتیمون از قسمت اندام هوایی(دانه ساقه گل) و قارچ گانودرما از قسمت کلاهک قارچ برروی لاین سلولی سرطانی MCF7 پستان و لاین سلولیVero اپیتلیالی کلیه در محیط کشت انتخابی
1-5-2- اهداف جزئی طرح:
1-5-2-1- تعیین اثر دوز پایین عصاره هیدروالکلی گیاه افتیمون بر تکثیر سلولهای سرطانی لاین MCF7 و سلولهای لاینVero اپیتلیالی کلیه در محیط کشت انتخابی.
1-5-2-2- تعیین اثر دوز متوسط عصاره هیدروالکلی گیاه افتیمون بر تکثیر سلولهای سرطانی لاین MCF7 و سلولهای لاینVero اپیتلیالی کلیه در محیط کشت انتخابی.
1-5-2-3- تعیین اثر دوز بالای عصاره هیدروالکلی گیاه افتیمون بر تکثیر سلولهای سرطانی لاین MCF7 و سلولهای لاینVero اپیتلیالی کلیه در محیط کشت انتخابی.
1-5-2-4- تعیین اثر دوز پایین عصاره هیدروالکلی قارچ گانودرما بر تکثیر سلولهای سرطانی لاین MCF7 و سلولهای لاینVero اپیتلیالی کلیه در محیط کشت انتخابی.
1-5-2-5- تعیین اثر دوز متوسط عصاره هیدروالکلی قارچ گانودرما بر تکثیر سلولهای سرطانی لاین MCF7 و سلولهای لاینVero اپیتلیالی کلیه در محیط کشت انتخابی.
1-5-2-6- تعیین اثر دوز بالای عصاره هیدروالکلی قارچ گانودرما بر تکثیر سلولهای سرطانی لاین MCF7 و سلولهای لاینVero اپیتلیالی کلیه در محیط کشت انتخابی.
1-5-2-7- تعیین اثر دوز بالای عصارههای هیدروالکلی افتیمون و قارچ گانودرما بر تکثیر سلولهای سرطانی لاین MCF7 و سلولهای لاینVero اپیتلیالی کلیه در محیط کشت انتخابی.
فصل دوم
مروری بر ادبیات پیشینهی تحقیق
2-1- سرطان پستان
2-1-1- تعریف، شیوع در جهان، شیوع در ایران
سرطان پستان یکی از شایعترین انواع سرطان است که هر ساله باعث مرگ و میر فراوانی در بین زنان و مردان میشود و علیرغم پیشرفتهای بسیاری که در مورد تشخیص زودهنگام و درمان مناسب این بیماری صورت گرفته است کماکان سردسته علل مرگ به علت سرطان در بین زنان است (هوول و همکاران14، 2005). با اینکه هرروز راهکارهای جدیدتری در برخورد با سرطان پستان معرفی میشود ولی هنوز هم این بیماری جان عدهی زیادی را در معرض خطر قرار داده است، شاید توجه بیشتر به ساختار ریز مولکولی و اساس زیست شناسی این بیماری باعث شود تا بلکه بتوان با دانستههای بیشتری در مورد چگونگی پیدایش این بیماری از سطح سلولها اطلاعات گستردهتری در مورد ایجاد رشد و بیماریزائی این بیماری مهلک بدست آورد (مورفی و همکاران15، 2005). امروزه لزوم دانستن زیست شناسی سرطان پستان دیگر بر کسی پوشیده نیست و با توجه به اینکه جراحان در صف اول مبارزه با این بیماری قرار دارند، دانش بیشتر در این ضمینه بینش عمیقتر و دیدگاه وسیعتری را در اختیار جراح قرار میدهد تا در پیشگیری، تشخیص زود هنگام و درمان به موقع این بیماران گام موثرتری بردارد. سرطان بیماری سلولهاست بدن انسان مجموعهای از سلولها است که هرکدام وظیفه خاصی بر عهده دارند تا بتواند عملکرد صحیح و سلامتی یک فرد را تضمین نماید، سلولهای بدن شهروندان خوبی هستند و علاوه بر انجام وظایف محوله به فضایی که سلولهای اطرافیانشان اشغال میشود احترام میگذارند و درحفظ سلامتی یکدیگر کوشا و فعالند. اگر سلولی به صورت غیر قابل کنترل رشد و تکثیر یابد ایجاد مشکلات زیادی برای خود و سایرین خواهد کرد. سرطان در واقع رشد غیر قابل کنترل است، سلولهای سرطانی دیگر شهروندان خوبی نخواهند بود و نه تنها وظایفشان را انجام نمیدهند بلکه به همسایگان خود نیز احترام نمیگذارند و سلولهای طبیعی را تحت فشار قرار می دهند به حدود آنها تعدی میکنند و مواد مغزی آنها را جهت سوخت ساز لازم برای رشد تسریع یافته خود استفاده میکنند. تجمع یک گروه از سلولها در بدن را توده یا تومور مینامند. البته همه تودهها سرطان نیستند. تودهها به دو دسته خوشخیم و بدخیم تقسیم میشوند (میرمالک و الهام کنی، 1388). تودههای خوشخیم اغلب تهدید کننده حیات نیستند، مگر در شرایط خاص مثل تودههای مغزی که حتی اگر از نظر بافتی خوشخیم باشند خطرناک و بلکه کشنده خواهند بود. تودههای بدخیم یا سرطانی همیشه خطرناک هستند و تهدیدی برای حیات فرد مبتلا به حساب میآیند و قادرند به سایر اعضای بدن نیز دست اندازی کنند، پدیدهای که به آن متاستاز گفته میشود (استیل و اسمیت16، 1999).
تریلیون سلول در بدن هر انسان وجود دارد که حتی وقتی رشد متوقف میشود. تکثیر سلولها تداوم دارد تا سلولهای جدید جایگزین سلولهای قدیمی گردد تا فرد در شرایط سلامتی باقی بماند. هرچه سرعت تکثیر در بافتی بیشتر باشد امکان پیدایش اشتباه در هنگام تکثیر بیشتر خواهد شد و لذا بافتهایی با تکثیر سرعت بالاتر، در معرض اشتباهات ژنتیکی مولد تومور خواهند بود شاید به همین دلیل است که بافت پستان نیز مستعد ایجاد سرطان است چرا که در طی دورههای قاعدگی در معرض تکثیر مکرر قرار میگیرد (میرمالکی و الهام کنی، 1388). اشتباه کی و کجا رخ میدهد؟ رشد و تکثیر سلولها در بدن از طریق چرخه سلولی تنظیم میشود. چرخه سلولی در واقع یک آزاد راه است که سلولها برای تقسیم شدن و پدید آوردن سلولهای دختری وارد آن میشوند در ابتدا سلول وارد مرحله میتوز میشود که طی آن DNA سلول همانند خود را میسازد سپس سلول وارد مرحله G1 میشود که مرحله سوخت و ساز طبیعی سلول تا قبل از ساخت مجدد DNA است و معمولا بیش از نیمی از زمان تکثیر سلول را به خود اختصاص میدهد سلولهایی که به طور فعال در تکثیر شرکت ندارند در مرحلهای به نامGo متوقف میشوند که ممکن است در این مرحله باقی بمانند یا مجددا وارد چرخه سلولی شوند. مرحله ساخت DNA فاز S است که بعداز مرحله G1 میباشد سپس سلول وارد مرحله قبل از میتوز میشود در این مرحله DNA سلول آماده میتوز مجدد میگردد. چرخه سلولی در واقع فاصله بین دو میتوز است و مرحله G1 و G2 (GAP1,2) دو وقفه زمانی بین دو تقسیم متوالی سلول هستند (راضا و همکاران17، 1999). پیامهایی (Signal) وجود دارند که به یک سلول فرمان میدهند چه وقت وارد چرخه شوند و تا چه موقع در چرخه سلولی باقی بماند و به تقسیم ادامه دهد همچنین پیامهای دیگری نیز وجود دارند به سلول فرمان میدهند تا از چرخه سلولی خارج شوند اگر هر کدام از این پیامهای کنترل کننده دچار اشکال شوند تقسیم سلول از کنترل طبیعی خود خارج میشوند. استروژنها، Cyclin ها و عوامل رشد شبیه انسولین از مهمترین کنترل کنندههای چرخه تقسیم سلولی در پستان هستند (گروس و یی18، 2003) (شکل2-1).
مدیریت خوب شرایط لازم برای افزایش کارایی خدمات تندرستی است اینکه با کمترین منابع به بیشترین نتایج دست یابیم حائز اهمیت است زیرا بخش سلامت با نیازهای روز افزون روبه رو است و این در حالی است که حجم منابع ثبت یا روبه کاهش است اما، پیش شرط مدیریت خوب وجود یک نظام اطلاعات کارا و موثر است که بدون وجود اطلاعات معتبر و با کیفیت (دقیق، بهموقع و کامل) امکان مدیریت سمر بخش و کار ساز وجود نخواهد داشت. بدیهی است استفاده صحیح مدیران از اطلاعات بهتر منجر به ارئه خدمات بهتر و نهایتا ارتقا سطح سلامت خواهد شد (زکیانی و همکاران، 1390). سرطان به طور فزایندهای عامل مهم بار جهانی بیماری در دهههای آینده خواهد بود و انتظار میرود تعداد موارد جدید به 15 میلیون نفر در سال افزایش یابد که حدود 60 در صد این موارد جدید در کشورهای کمتر توسعه یافته جهان بوجود میآیند سرطان دومین عامل شایع مرگ و میر در کشورهای توسعه یافته و سومین عامل مرگ در کشورهای کم توسعه یافته است (اکبری، 1386). در حال حاضر بیش از 25 میلیون نفر در دنیا با سرطان زندگی میکنند، سالیانه بیش از 11 میلیون نفر به این بیماری مبتلا میشوند و 7 میلیون مرگ ناشی از سرطان اتفاق میافتد (گزارش بین الملی سرطان19، 2009). تحقیقات نشان دادهاند که سرطان سومین عامل مرگ و میر در ایران میباشد و سالیانه بیش از 30000 نفر در اثر سرطان جان میسپارند. برآورد میشود که هر سال در کشور بیش از 70000 مورد جدید بروز کند از طرفی با افزایش امید به زندگی و افزایش درصد سالمندی در جمعیت کشور انتظار میرود موارد بروز سرطان در یک دهه آینده به شدت افزایش یابد، بدیهی است این وضعیت ضمن تحمیل بار بیماری زیادی بر نظام سلامت تاثیر شگرف روانی و اقتصادی بر بنیان خانواده و جامعه خواهد داشت (برنامه کنترل فراگیر سرطان در ایران20، 2006). سرطان پستان در بین کلیه سرطانها درصد زیادی از ابتلا و مرگ و میر را به خود اختصاص میدهد و در دنیا و ایران در بین سرطانهای زنان رتبه اول را دارا است به طوری که در جهان میزان بروز آن حدود 38 درصد هزار نفر و در ایران 25 درصد هزار نفر جمعیت میباشد. به طوری که در سال 1385 در کشور تعداد 6456 نفر از زنان به سرطان پستان دچار شدهاند که درصد بالایی از نظر بروز مرگ را در بین سرطانها تشکیل میدهد لذا توجه خاص مسولین بهداشتی، سیاست گذاران و برنامهریزان را جهت پیشگیری و کنترل آن در کشور میطلبد (خط راهنمایی سرطان21، 2006). در بررسی سیستمهای مشابه موجود در سایر کشورها، مطالعهای در کره انجام شده است که در بانکهای اطلاعاتی سرطان پستان علاوه بر مرحله بندیهای سرطان به اندازهها و سایز تومور هم تاکید شده است (یانگ کیم و همکاران22، 2007). رشد فزاینده سرطانها بویژه سرطان پستان در کشور با بروز 25 درصد هزار نفر و حدود 8000 بیمار در سال و آثار اقتصادی، اجتماعی و روانی وارد بر جامعه و خانوادهها، وزارت بهداشت را بر آن داشت تا با توجه به تاکید ریاست محترم جمهوری مبنی بر اتخاذ تدابیر موثر و کارآمد نسبت به جمعآوری اطلاعات دقیق و با کیفیت برای سیاستگذاری برنامه ریزی و مدیریت بهینه درمان اینگونه بیماران با تجویز منطقی داروهای گران قیمت شیمی درمانی از جمله داروی هرسپتین (Trastuzumab) از طریق راهاندازی سامانه مدیریت درمان سرطان پستان اقدام نماید که قادر به تامین اهداف مورد نظر باشد لذا پس از بحث و مذاکرات لازم، مقام محترم وزارت بهداشت و شورای معاونین تصمیم اتخاذ نمودند، اجرای طرح مورد نظر به معاونت تحقیقات و فناوری واگذار گردد. با توجه به این ماموریت از مهرماه سال 1388 معاونت تحقیقات نسبت به طراحی و راهاندازی سامانه مدیریت درمان بیماران مبتلا به سرطان پستان اقدام نمود. هدف از اجرای طرح، جمعآوری موارد ابتلا به سرطان و مرگ و میر ناشی از آن به روش ثبتی یکپارچه و بر خط است (زکیانی و همکاران، 1390).
2-1-2- مکانیسم سلولی و مولکولی ایجاد سرطان پستان
2-1-2-1- پروتواونکوژنها و اونکوژنها
پروتواونکوژنها ژنهای طبیعی هستند که دستور را در کنترل تقسیم سلولی صادر میکنند. اگر پروتواونکوژنی دچار تغییر در ماده ژنتیکی خود شود به اونکوژن تبدیل میشود که سلول را وادار به تقسیم و تکثیر مکرر و خارج از کنترل مینماید، اونکوژنها سبب میشوند که سلول در چرخه سلولی باقی بماند و به تکثیر مکرر خود ادامه دهد مثل اتومبیلی که در یک آزاد راه قرار گرفته و راننده مرتب پدال گاز را فشار میدهد. از شناخته شده ترین پروتواونکوژنها میتوان C-myc ,Her2/neuو Cyclin D اشاره نمود (میرمالکی و الهام کنی ، 1388).
2-1-2-2- ژنهای سرکوب کننده تومور
در مقابل ژنهایی که فرمان حرکت را صادر میکنند ژنهای دیگری نیز وجود دارند که فرمان ایست میدهند و در واقع مثل ترمز اتومبیل عمل میکنند. اگر سلولی دچار جهش در ژنهای سرکوب کننده خود شود توانایی توقف را از دست میدهد. توقف برای سلولها الزامی است چرا که توقف رشد و تکثیر به سلولها اجازه میدهد که هرگونه آسیب به DNA را کشف و ترمیم نماید و این ترمیم باید قبل از ورود سلول به مرحله بعدی تکثیر سلولی انجام شود تا از ورود سلولهای بیمار به مرحله بعدی رشد پیشگیری شود در غیر این صورت DNA ناسالم کپی شده و 2 سلول دختری بیمار پدید میآورد و این پدیده به صورت یک جهش دائمی در تولید سلولهای جدید تداوم مییابد. بنابراین یکی از عملکردهای ژنهای سرکوب کننده تومور حفظ سلامتی DNA است. یک نمونه بارز از ژنهای سرکوب کننده تومور ژن P53 است که شایعترین تغییر ژنتیکی یافت شده در سلول سرطان پستان میباشد (اینگورسون23، 1999). ژن P53 در حالت طبیعی به سلولی که DNA آن دچار آسیب شده باشد فرمان توقف تکثیر میدهد تا آسیب وارده را اصلاح نماید و اگر سلول نتواند آسیب وارده را اصلاح نماید فرمان خودکشی (Apoptosis) را صادر میکند، اگر ژن P53 آسیب ببیند و عملکردش مختل شود سلولی که DNA آن آسیب دیده به تکثیر خود ادامه میدهد و سلولهای غیر طبیعی بیشتری تولید میکند به همین دلیل به P53 نسبت نگهبان ژنوم داده اند که یا اعمال اثرات خود در مرحله G1-S در چرخه سلولی از سلول در برابر آسیب حمایت میکند (مالکین و همکاران24،1999). P53 یک نقش محوری در کنترل چرخه سلولی بر عهده دارد چرا که عملکرد طبیعی این ژن نهتنها باعث تشخیص موارد آسیب وارد به DNA میشود بلکه سلول را وادار میکند وارد یک مرحله وقفه شود تا بتواند آسیب را ترمیم نماید و اگر سلول نتوانست آسیب DNA خود را ترمیم نماید P53 به سلول فرمان خودکشی یا آپوپتوز میدهد تا ژن جهش یافته به سلول دختری منتقل نشود. آسیب به ژن P53 در اکثر موارد به صورت اکتسابی در طول زندگی فرد رخ میدهد ولی در موارد نادری سرطانهای تکگیر پستان (Sporadic Breast Cancer) را شامل میشود (لی و همکاران25،1998) (شکل2-2).
2-1-3- علل و عوامل موثر در ایجاد سرطان پستان
سرطان یک بیماری ژنتیکی است البته این مفهوم نباید با اینکه سرطان یک بیماری ارثی (Hereditary) است اشتباه گرفته شود که این دو مفهوم عمیقا با هم متفاوتند. بیماریهای ارثی بیماریهایی هستند که از والدین به فرزندان از طریق به ارث رسیدن یک ژن معیوب منتقل میشوند اگرچه در موارد نادری سرطان نیز به ارث میرسد (مثل رتینوبلاستوما که یک توده بدخیم و نادر در توده چشم کودکان است) ولی این یک استثنا برای قانون کلی عدم توارثی بودن سرطان است و اغلب سرطانها ارثی نیستند هر چند برخی از سرطانها مثل سرطان پستان ممکن است یک جزء توارثی برای ابتلا به این بیماری وجود داشته باشد (استعداد ابتلا) به هر حال همه سرطانها منجمله سرطان پستان منشا ژنتیکی دارند یعنی در اثر عملکرد غیر طبیعی ژنها بوجود میآیند (استارتون و رحمان26، 2008).
2-1-3- 1- علل و عوامل محیطی
خطر ابتلا به سرطان پستان با افزایش سن افزایش مییابد. به عنوان مثال خطر ابتلا به این بیماری بعداز سنین 50-40 سالگی افزایش مییابد (شمسا و محققی، 2007). نتایج این تحقیقات نشان میدهد که این سن در کشور ما حدود 15-10 سال کمتر از سایر کشورهاست (موسوی، 2007).
2-1-3-1-1- ارتباط سن با زیست شناسی سرطان پستان
مطالعات نشان دادهاند که زیست شناسی و رفتار بالینی سرطان پستان به طور واضح و مشخص تحت تاثیر سن فرد و زمان تشخیص بیماری میباشد به طوری که سرطان پستان اگر در سنین قبل از 40 سالگی تظاهر کند از نظر بالینی تهاجمیتر است و احتمال متاستاز دادن آن بیشتر است و میزان بقا بیمار (Survival) کمتر از مبتلایان مسنتر خواهد بود (بنز و همکاران27، 2003). برخی نشانگرهای زیستی (Biomarker) که معرف خطر عود موضعی یا انتشار سیستمیک هستند مثل Endothelial Growgh Facto (VEGF) Vascular و Urokinase Like Plasminigen Activator (UPA) و کاتپسین D ارتباط معنی داری با سن بیماری ندارند ولی سایر نشانگرهای زیستی که نشاندهنده ناپایداری ژنتیک هستند مثل میزان تمایز هسته، آنوپلوئیدی، P53 و یا آنهایی که سرعت رشد تومور را نشان میدهند مثل Ki-67 و Her-2 ارتباط معکوس و معناداری با سن بیمار در زمان تشخیص سرطان پستان دارند. یعنی در مبتلایان مسن تر از 40 سال میزان نشانگرهای رشد، کاهش واضحی را نشان میدهد (کلوبر28، 2006). بافت پستان انسان مراحل متعددی از تکثیر، تمایز و پسرفت (Regression) را طی میکند که توسط تغییر در سطح هورمون در گردش خون و طی دورههای قاعدگی و کهولت ایجاد میشود، هورمونهای تخمدانی به خصوص استروژن نقش کلیدی در سبب شناسی و زیست شناسی سرطان پستان ایفا میکند (ایجلین و همکاران29، 2006). استروژنها نقش بسیار مهمی در ایجاد و پیشرفت سرطان پستان برعهده دارد، این تاثیر در سه تا از قطعی ترین عوامل خطر (Risk Factor) سرطان پستان که با تغییرات ترشح استروژن مرتبطاند منعکس میشود. این سه عامل خطر عبارتنداز: سن زمان اولین قاعدگی (منارک) ، سن زمان یائسگی و سن در زمان اولین حاملگی با دوره کامل (Full Term) در حدود 60 درصد سرطان پستان از نظر گیرندههای استروژنی مثبت است (+ER) این تومورها سرعت رشد کمتری دارند معمولا به خوبی تمایز پیدا میکنند و طول عمر بدون بیماری (DFS) طولانیتری را برای بیمار رقم میزند (شاو و براون30، 2004). در معرض استروژن بودن در طول زندگی نقش مهمی در تعیین خطر ابتلا به سرطان پستان ایفا میکند به همین دلیل است که منارک زودرس و یائسگی دیررس از عوامل خطر ابتلای به سرطان پستان هستند چراکه فرد در طول زندگی خود مدت بیشتری در معرض استروژن بوده است و نیز به همین دلیل است که چاقی نیز به عنوان یک عامل خطر برای سرطان پستان به شمار میرود به خصوص اگر چاقی پس از سنین یائسگی باشد چرا که در این سنین بافت چربی منبع اصلی تولید استروژن در بدن است و بدن افراد چاق در معرض استروژن بیشتری قرار دارد (هانگ وهمکاران31، 2005).
2-1-3-1-2- بافت چربی
البته در برخی از تحقیقات نشان داده شده است که ترکیباتی تحت عنوان Adipokines شامل Leptin و Adiponectin که از بافت چربی ترشح میشوند در زیست شناختی سرطان پستان در افراد چاق نقش دارند. این عوامل با فعال کردن گیرندههای استروژنی و افزایش رشد سلولها از طریق القای تولید عروق جدید (Angiogenesis) در ایجاد سرطان پستان در افراد چاق اثر دارند این عوامل در کاربری مهار آنها در جهت مداخلات درمانی در سرطان پستان شایان توجه است (وناداویس و رز32، 2007).
2-1-3-1-3 – استروژن و پروژسترون
در طی هر دوره قاعدگی، استروژن از تخمدانها آزاد شده و وارد گردش خون میشود و در بافتهایی که گیرنده مخصوص استروژنی (پستان و رحم) دارند به گیرنده متصل میشود. ترکیب استروژن با گیرنده مخصوصش مجموعهای را تشکیل میدهد که وارد هسته سلول میشود و به مناطق خاص در DNA سلول متصل میشود. استروژن با تاثیر بر مرحله G1 در چرخه سلولی، سلول را وادار به تقسیم میکند و از آنجا که باعث تحریک تقسیم سلولی میشود، شانس اشتباه درگیریهای متعددی که از DNA حین تقسیم تهیه میشود افزایش مییابد لذا امکان جهش نیز بالا میرود (فویدریت و همکاران33، 1998). بسیار مشکل است که بتوان نقش پروژسترون را در سرطان زایی پستان از استروژن جدا نمود. پروژسترون نیز همانند استروژن در مرحله G1 چرخه سلولی اثر میگذارد و مهار گیرندههای پروژسترونی نیز باعث تغیر در سیر تکاملی سرطان پستان میشود. لازم به ذکر است که تعامل این دو هورمون در ایجاد سرطان پستان از اهمیت خاص بر خوردار است به طوری که وقتی توموری (+ER) ولی (-PR) باشد تنها در یک سوم موارد به درمانهای ضد استروژنی (تاموکسیفن) برعلیه سرطان پستان پاسخ خواهد داد، این تعامل ER با برخی دیگراز عوامل رشد نیز وجود دارد به طوری که ارتباط معکوس بین



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید