دانشگاه آزاد اسلامي واحد ملایر
گروه حسابداری
گرایش حسابداری
عنوان
بررسی دیدگاه حسابداری بر پولشویی مدرن در استان همدان با توجه به مسئله فن آوری اطلاعات
در رشته حسابداری
استاد راهنما
دکتر همت فر
نگارش
سعید متین پور
پاییز 1394
بسم ا… الرحمن الرحيم
بررسی دیدگاه حسابداری بر پولشویی مدرن در استان همدان با توجه به مسئله فن آوری اطلاعات
توسط:
سعید متین پور
پايان نامه
ارائه شده به مديريت تحصيلات تکميلی به عنوان بخشي از فعاليت هاي تحصيلي لازم براي اخذ درجه كارشناسي ارشد
در رشته حسابداری از دانشگاه آزاد اسلامي واحد ملایر
ارزيابي و تصويب شده توسط كميته پايان نامه با نمره …………. و درجه: ……………………
دکتر نام و نام خانوادگي استاد راهنما و رئيس کميته)………………………………………….استادیار
دکتر نام و نام خانوادگي (استاد مشاور) …………………………………………………………..استادیار
دکتر نام و نام خانوادگی (استاد مدعو)…………………………………………………………….استاديار
تعهد نامه اصالت رساله یا پایان نامه
اینجانب سعید متین پور دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته / دکترای حرفه ای / دکترای تخصصی در رشته حسابداری گرایش حسابداری که در تاریخ …………………………. از پایان نامه/رساله خود تحت بررسی دیدگاه حسابداری بر پولوشویی مدرن در استان همدان با توجه به مسئله فن آوری اطلاعات
با کسب نمره………………. و درجه …………….دفاع نموده ام بدینوسیله متعهد مي شوم :
1 ) این پایان نامه / رساله حاصل تحقیق و پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که ازدستاوردهای علمي و پژوهشی دیگران ( اعم از پایان نامه، کتاب، مقاله و ….) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رویه موجود ،نام منبع مورد استفاده و سایرمشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
2 )این پایان نامه / رساله قبلاَ برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم سطح ،پایین تر یا بالا تر ) در سایر دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
3 ) چنانچه بعد از فراغت از تحصیل ،قصد استفاده و هرگونه بهره برداری اعم از
چاپ کتاب ،ثبت اختراع و…….از این پایان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
4 ) چنانچه در هر مقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشی از آن را مي پذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی ام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگی تاریخ و امضا:
تقدیم به
تقدیم به خدایی که
تنها روزنه اميدی است که هیچ گاه بسته نمي شود …
تنها کسی ایست که با دهان بسته هم مي توان صدایش کرد …
با پای شکسته هم مي توان سراغش رفت …
تنها خریداری است که اجناس شکسته را بهتر بر مي دارد …
تنها کسی است که وقتی همه رفتند ميماند …
وقتی همه پشت کردند آغوش مي گشاید …
وقتی همه تنهایت گذاشتند محرمت مي شود … و تنها سلطانی است که دلش با بخشیدن آرام مي گیرد نه با تنبیه کردن …
خدایا …
با تو که باشم تمام دورها نزدیکند و نا ممکن ها ممکن …
تقدیر وتشکر
به پاس تعبیر عظیم و انسانی شان از کلمه ایثار و از خودگذشتگان
به پاس عاطفه سرشار و گرمای اميدبخش وجودشان که در این سردترین روزگاران بهترین پشتیبان است
به پاس قلب های بزرگشان که فریاد رس است و سرگردانی و ترس در پناهشان به شجاعت مي گراید
و به پاس محبت های بی دریغشان که هرگز فروکش نمي کند
این مجموعه را به پدر و مادر عزیزم تقدیم مي کنم
 با سپاس ازسه وجود مقدس:
آنان که ناتوان شدند تا ما به توانایی برسیم…
موهایشان سپید شد تا ماروسفید شویم…
و عاشقانه سوختند تا گرمابخش وجود ما و روشنگر راهمان باشند…
پدرانمان
مادرانمان
استادانمان
فهرست مطالب
عنوان شماره صفحه
فصل اول1
1-1 مقدمه2
1-2 انواع پولشویی3
1-3 مشخص تحقيق5
1-4 هدف كاربردي5
1-5 سؤالات تحقیق:5
1-6 فرضيه‏هاي تحقیق:6
1-7 تعريف واژه‏ها و اصطلاحات فني و تخصصی7
1-8 فناوری اطلاعات و ارتباطات7
1-8-1 تجارت الکترونیکی8
1-8-2 بانکداری الکترونیکی8
1-8-3 پول‎شویی8
1-8-4پولشویی الکترونیکی9
1-8-5 پولشویی سنتی9
1-8-6 پولشویی الکترونیک9
فصل دوم10
2-1 مقدمه11
2-1-1 پول و بانکداری الکترونیک11
2-1-2 دوره اول: عملیات پشت باجه11
2-1-3 دوره دوم: عملیات جلوی بادجه11
2-1-4 دوره سوم: متصل کردن مشتریان به حساب‌هایشان12
2-1-5 دوره چهارم: یکپارچه سازی سیستم‌ها و مرتبط کردن مشتری با تمامی عملیات بانکی13
2-2 پیشینه تحقیق14
2-3 مفهوم پول شویی یا تطهیر پول15
2-4 تعريف پول شويی16
2-5 تاریخچه پول شویی17
2-6 شیوه های پول شویی21
2-7 مراحل عملیات پول شویی22
2-8 اثرات پول شویی بر اقتصاد23
2-9 مبارزه با پول شویی23
2-10 مبانی بین المللی مبارزه با پول شویی25
2-11 اتحادیه بین المللی مبارزه با پول شویی25
2-12 کنوانسیون سازمان ملل متحد علیه قاچاق مواد مخدر و مواد روان گردان26
2-13 اقدامات برخی از کشورها در راستای مبارزه با پول شویی28
2-14 ایران و لایحه مبارزه با جرم پول شویی31
2-15کلیات لایحه مبارزه با جرم پول شویی38
2-16 بررسی انواع پولشویی43
2-16-1 پولهای خاكستری44
2-16-2پولهای سياه44
2-16-3پولهای كثيف يا پولهای آغشته به خون44
2-16-4 ايجاد پول غير قانونی44
2-16-5 سند سازی مالی45
2-16-6 اختلاط مالی46
2-16-7 تشويق پول شويی47
2-16-7 آمار مربوط به پول شويي47
2-16-8 ايران و پول شويی49
2-17راهكارهای مبارزه با پول شويی49
2-18 شيوه های پول شويی51
2-19 فرايند مجرمانه شامل52
2-19-1 جاسازی52
2-19-2 لايه‎سازی52
2-19-3 يكپارچه‎سازی52
2-20 پول‎ و بانكداری الكترونيك‌؛ ابزارهای جديد پول‎شويی54
2-21 ماهيت پول و بانكداری الكترونيك55
2-21-1 كارت‎هاي هوشمند55
2-21-2 پول الكترونيك كامپيوتری:56
2-22مزايای پول و بانكداری الكترونيك نسبت به پول و بانکداری فيزيکی57
2-23 مقوله‌ای در بن‌بست(مبارزه با پولشوئی در ایران)70
2-24 فراگرد پولشوئی در ایران71
2-25 نکاتی پیرامون لایحه مبارزه با پولشوئی71
2-26 نتیجه72
2-27 پول‌شوئی مد روز!73
2-28 قانونی شدن وجوه نامشروع74
2-29حجم فعالیت‌های پول‌شوئی75
2-30 مراحل سه‌گانه پول‌شوئی و بانکداری الکترونیک75
2-31 پول‌شوئی و توسعه اقتصادی78
2-32 نتيجه گيري79
2-33 اقدامات دولت‌های مستقل بر علیه پول‌شوئی79
فصل سوم80
3-1 اقدامات مؤثر بر کنترل پولشویی در بانکداری الکترونیک81
3-2 نوع تحقیق83
3-3 معرفی متغیرهای تحقیق83
3-4 فرایند تحقیق84
3-5 روش تحلیل داده‌ها85
3-6 الگوی تحقیق85
3-7 آمارگیری خانوار86
3-8 آمارگیری کارگاهی87
3-9 آمارگیری تلفیقی خانوار و بنگاه87
3-10 روش غیرمستقیم88
فصل چهارم89
4-1 نتایج تحقیق90
4-2 مانایی متغیرهای تحقیق91
4-3 آزمون تعیین درجه هم انباشتگی92
فصل پنجم100
5-1 نتیجه و پیشنهادها101
5-2 نتایج تحقیق101
5-3- پیشنهادات و راهکارها102
منابع و مآخذ107
منابع فارسی108
منابع لاتین109
چکیده
چندی پیش دولت از تدوین و تنظیم یک لایحه جدید و تسلیم آن به مجلس خبر داد که «مبارزه با جرم پول شویی » نامیده می شود. امروزه پول شویی موضوع گفتگوی بسیاری از محافل اقتصادی و سیاسی می باشد.
پول شویی عبارت است از تطهیر و قانونی جلوه دادن عواید حاصل از رفتارهای مجرمانه. پول شویی به دلیل رشد چمشگیر جرایم و اعمال خلاف در سطح جهان توسعه بسیاری یافته است به طوری که یکی از معضلات حاد جوامع جهانی محسوب می شود.
مقاله حاضر به بررسی مفهوم پول شویی و مسائل مرتبط با آن و اقدامات انجام شده در سطح بین المللی و کشورهای مختلف در راستای مبارزه با پول شویی و در نهایت به بررسی و ایرادات وارد بر لایحه مبارزه با جرم پول شویی می پردازد.
واژگان کلیدی: پولشویی مدرن، فناوری اطلاعات، حسابداری، استان همدان
فصل اول
پیشینه پژوهش
1-1 مقدمه
حسابداری زبان تجارت خوانده می‌شود. زیرا از طریق تهیه گزارش‌های مالی، اطلاعات لازم را درباره واحدهای اقتصادی در اختیار اشخاص ذی‌نفع و ذی‌علاقه قرار می‌دهد. این اشخاص شامل مدیران، صاحبان سرمایه، اعتبار دهندگان، سازمان‌های مالی و اقتصادی دولت و از این قبیل هستند از منظری دیگر از حسابداری با نام سیستم اطلاعاتی حسابداری Accounting Information System یاد می‌شود که برای پردازش اطلاعات مربوط به رویدادهای مالی موثر بر سازمان‌ها و واحدهای تجاری و گزارش اثرات این گونه رویدادها به تصمیم‌گیرندگان، طراحی شده است.
طبق «بیانیه اساسی تئوری حسابداری»: حسابداری عبارت است از فرایند شناسایی، اندازه‌گیری و گزارشگری اطلاعات اقتصادی برای تصمیم گیری‌های آگاهانه به وسیله استفاده کنندگان آن اطلاعات بیانیه در تشریح این تعریف آورده است بر اساس دیدگاهی جامع، «اطلاعات حسابداری» را می‌توان «اطلاعات اقتصادی» تلقی کرد.
گاهی اوقات به اشتباه از مفهوم دفترداری برای تعریف حسابداری استفاده می‌شود. دفترداری عبارت است از: فن ثبت، طبقه‌بندی و خلاصه سازی مبادلات واحد تجاری. البته این عملیات در گذشته صرفاً در دفاتر حساب انجام می‌شد. اما امروزه ثبت‌های حسابداری با استفاده از کامپیوتر انجام می‌شود. حسابداری مفهوم وسیع تری از دفترداری را دربر می‌گیرد. در واقع دفترداری بخشی از وظایف حسابدار است. همه حسابداران از مجموعه قواعد یکسان تحت عنوان اصول پذیرفته شده حسابداری برای تهیه گزارش‌های حسابداری استفاده می‌کنند.
پولشویی عبارتست از هرگونه عمل یا شروع به عملی به منظور پنهان ساختن یا تغییر ماهیت غیرقانونی درآمدهای حاصل شده به نحوی که به نظر می رسد منشا تحصیل آنها قانونی بوده اند.
پولشویی تنها نقل و انتقال و مبادله یا خرید و فروش نیست بلکه وسیع تر از این مفاهیم است. مقصود اصلی این است که درآمد نامشروع را مشروع جلوه دهند و در سیستم اقتصادی جامعه وارد نمایند و باید هر چیزی که به پولشویی کمک می کند اعم از فعل یا ترک فعل ممنوع شود.
پولشویی عمل بعد از کسب درآمد از منابع نامشروع است وجرم مضاعفی است بعد از فعالیت نامشروع و در ابتدا جرمی برای تحصیل درآمد از منابع نامشروع حاصل از قاچاق موادمخدر و… می باشد. چون پولشویی هم به تکمیل عمل نامشروع (جرم تقدم ) کمک می کند و هم در حقیقت بخشی از همان عمل نامشروع است و علاوه بر آن زیانهای متعددی برای جامعه و اقتصاد ملی دارد.
منظور از پولشویی این است که اجازه داده نشود مبالغ هنگفت نامشروع را بوسیله ظرفیتها و امکانات و سیستم های مدرن موجود وارد بازار و روند فعل و انفعالات اقتصادی کنند و با این عمل هم کار نامشروع خود را توسعه دهند و هم از امتیاز این امکانات سواستفاده نمایند. و سرانجام از پرداخت عوارض ومالیات و… نیز فرار کنند. پولشویی ناشی از قاچاق موادمخدر کالا تروریسم وجرایم سازمان یافته بین المللی است
1-2 انواع پولشویی
چهارگونه پولشویی قابل شناسایی است :
1 ـ پولشویی درونی : شامل پولهای کثیف که از فعالیت مجرمانه و در داخل خاک یک کشور می شود که در همان کشور شسته می شود .
2 ـ پولشویی مهار شونده : شامل پولهای کثیف بدست آمده از فعالیت مجرمانه که در داخل خاک یک کشور کسب و در خارج از آن کشور تطهیر می شود.
3 ـ پولشویی بیرونی : شامل پولهای کثیف بدست آمده از فعالیت مجرمانه انجام شده در سایر کشورها که درخارج نیز شسته می شود .
4 ـ پولشویی وارد شونده : که شامل پولهایی که از فعالیت مجرمانه در سایر نقاط بدست آمده و در داخل خاک یک کشور مورد نظر شسته می شود.
مجرمان و پیشروان پول شویی از بستر بانکداری الکترونیک به شیوه های گوناگون برای مشروع نشان دادن پول های کثیف خود استفاده می کنند.
یکی از مهم‎ترین ابزارهایی که در پول و بانکداری الکترونیک برای اجرای صحیح امور و بالابردن ضریب اطمینان کارکردها به کار می‎روند، فناوری رمزنگاری و امضای دیجیتال می‎باشد. به طور خلاصه، کارکرد فناوری رمزنگاری این است که محتوا را به شکلی نامفهوم و غیرقابل درک تبدیل می‎کند و برای اینکه به حالت اولیه برگردد، لازم است فرایند رمزگشایی (Decryption) اجرا شود که بدیهی است فقط سازنده و واگذارنده این فناوری و ارسال‎کننده و دریافت‎کننده محتوا توانایی انجام آن را دارند.
د – اهمیت و ضرورت انجام تحقيق (شامل اختلاف نظرها و خلاءهاي تحقيقاتي موجود، ميزان نياز به موضوع، فوايد احتمالي نظري و عملي آن و همچنين مواد، روش و يا فرآيند تحقيقي احتمالاً جديدي كه در اين تحقيق مورد استفاده قرار مي‏گيرد:
در میان انبوه تحقیقاتی که در زمینه گزارش گری مالی و رویه های حسابداری در جوامع مختلف انجام شده اند. دسته ای از تحقیقات وجود دارند که در این راستا گام بر می دارند که راهکارهایی برای جلوگیری از صدمات مالی به جامعه هستند که این بررسی ها جز با دید حسابداری امکان پذیر نمی باشد.
امروزه تحول شگرفی که در نظام پولی و بانکی جهانی به واسطه انقلاب فناوری اطلاعات و ارتباطات به وجود آمده، آثار عمیقی بر زندگی اجتماعی و اقتصادی افراد گذاشته وهمزمان حوزه¬ مقررات ضد پولشویی کنونی را با چالش جدید مواجه کرده است. دسترسی به بانکداری الکترونیکی و شبکه های اینترنتی، حاشیه امن مناسبی را در اختیار پولشویان قرار داده است. این مقاله درصدد پاسخگویی به این پرسش است که بانکداری الکترونیکی چه تأثیری بر فرایند پولشویی دارد. با این فرضیه که بانکداری الکترونیکی موجب تسهیل ارتکاب جرم پولشویی گردیده، روش های جدیدی را جهت ارتکاب این جرم پدید آورده است، با بررسی تجارت و بانکداری الکترونیکی و ویژگیها این دو، شیوه های پولشویی الکترونیکی، فنون رایج و مدرن برای ارتکاب پولشویی الکترونیکی مطرح و فرایند پولشویی سنتی با پولشویی مدرن مورد مقایسه واقع شده است. در همین راستا توصیه های گروه کار اقدام مالی برای مبارزه با پولشویی الکترونیکی مطرح میشود.
1-3 مشخص تحقيق
بررسی تاثیر فناوری اطلاعات بر شکل مدرن پولوشویی و روش های مقابله با آن در استان همدان
1-4 هدف كاربردي
استفاده از روشهای ارائه شده برای مقابله با پولشویی و کاهش جرائم و مشکلات اقتصادی
1-5 سؤالات تحقیق:
آیا در دیدگاه حسابداری فن آوری اطلاعات بر افزایش پولشویی تاثیر گذار بوده ؟
آیا با بررسی دیدگاه حسابداری و تاثیر آن بر فن آوری اطلاعات می توان در کاهش پولشویی نقش موثری داشته باشد ؟
آیا در بررسی مسائل حسابداری بر پولشویی می توان روشهای مقابله با آن را به دست آورد ؟
تاثیرات حسابداری بر شکل مدرن پولشویی چقدر است ؟
آیا بین بررسی دیدگاه حسابداری و روشهای مقابله با پولشویی رابطه مستقیم وجود دارد؟
آیا تحت تاثیر قرار دادن فن آوری اطلاعات بر مسائل بانکی باعث افزایش پولشویی مدرن خواهد شد؟
آیا فن آوری اطلاعات باعث افزایش پولشویی می شود؟
1-6 فرضيه‏هاي تحقیق:
بانكداري الكترونيكي موجب تسهيل ارتكاب جرم پولشويي گرديده است.
بین حسابداری و تاثیر فن آوری اطلاعات بر شکل مدرن پولشویی رابطه مستقیم وجود دارد.
بین فن آوری اطلاعات بر پولشویی رابطه غیر مستقیم وجود دارد.
بین شکل مدرن پولشویی در استان همدان و فن اوری اطلاعات در این استان رابطه وجود دارد.
بین بررسی دیدگاه حسابداری وتاثیر فن آوری اطلاعات بر شکل مدرن پولشویی می توان رابطه بر قرار کرد.
بین بررسی دیدگاه حسابداری و روشهای مقابله با پولشویی رابطه مستقیمی وجود دارد.
بین بررسی تاثیر فن آوری اطلاعات بر پولشویی و دیدگاه حسابداری رابطه مستقیمی وجود دارد.
با تحت تاثیر قرار دادن فن آوری اطلاعات بر مسائل بانکی باعث افزایش پولشویی مدرن خواهیم شد.
فن آوری اطلاعات باعث افزایش پولشویی می شود.
1-7 تعريف واژه‏ها و اصطلاحات فني و تخصصی
طبق «بیانیه اساسی تئوری حسابداری»: حسابداری عبارت است از فرایند شناسایی، اندازه‌گیری و گزارشگری اطلاعات اقتصادی برای تصمیم گیری‌های آگاهانه به وسیله استفاده کنندگان آن اطلاعات بیانیه در تشریح این تعریف آورده است بر اساس دیدگاهی جامع، «اطلاعات حسابداری» را می‌توان «اطلاعات اقتصادی» تلقی کرد.
گاهی اوقات به اشتباه از مفهوم دفترداری برای تعریف حسابداری استفاده می‌شود. دفترداری عبارت است از: فن ثبت، طبقه‌بندی و خلاصه سازی مبادلات واحد تجاری. البته این عملیات در گذشته صرفاً در دفاتر حساب انجام می‌شد. اما امروزه ثبت‌های حسابداری با استفاده از کامپیوتر انجام می‌شود. حسابداری مفهوم وسیع تری از دفترداری را دربر می‌گیرد. در واقع دفترداری بخشی از وظایف حسابدار است. همه حسابداران از مجموعه قواعد یکسان تحت عنوان اصول پذیرفته شده حسابداری برای تهیه گزارش‌های حسابداری استفاده می‌کنند.
اطلاعات مربوط به معاملات روزمره، اساس تهیه گزارش‌های مالی را تشکیل می‌دهد. در واحدهای بازرگانی، فعالیت‌هایی نظیر خرید و فروش کالا، خرید ماشین آلات و پرداخت هزینه‌های جاری مانند اجاره، حقوق، بهای آب و برق از جمله معاملات روزمره است.
1-8 فناوری اطلاعات و ارتباطات
فناوری اطلاعات و ارتباطات (به اختصار فاوا) (به انگلیسی: Information and communication technologies) عبارتی کلی در برگیرنده تمام فناوری‌های پیشرفته و نحوه ارتباط و انتقال داده‌ها در سامانه‌های ارتباطی است. این سامانه می‌تواند یک شبکه مخابراتی، چندین کامپیوتر مرتبط با هم و متصل به شبکه مخابراتی، اینترنت و همچنین برنامه‌های استفاده شده در آنها باشد.
1-8-1 تجارت الکترونیکی
به انگلیسی: Electronic commerce فرایند خرید، فروش یا تبادل محصولات، خدمات و اطلاعات از طریق شبکه‌های کامپیوتری و اینترنت است.
1-8-2 بانکداری الکترونیکی
بانکداری الکترونیک یا برخط یا اینترنتی، عبارت است از فراهم آوردن امکاناتی برای کارکنان در جهت افزایش سرعت و کارایی آنها در ارائه خدمات بانکی در محل شعبه و همچنین فرایندهای بین شعبه‌ای و بین بانکی در سراسر دنیا و ارائه امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری به مشتریان که با استفاده از آنها بتوانند بدون نیاز به حضور فیزیکی در بانک، در هر ساعت از شبانه روز (۲۴ ساعته) از طریق کانال‌های ارتباطی ایمن و با اطمینان عملیات بانکی دلخواه خود را انجام دهند.
به عبارت دیگر بانکداری الکترونیکی استفاده از فناوری‌های پیشرفته نرم‌افزاری و سخت‌افزاری مبتنی بر شبکه و مخابرات برای تبادل منابع و اطلاعات مالی به صورت الکترونیکی است و نیازی به حضور فیزیکی مشتری در شعبه نیست.
به مشتریان اجازه می‌دهد تا معاملات اقتصادی را در یک وبسایت امن به طرقی مثل کارهای خرده بانکی یا بانک مجازی، موسسه مالی و اعتباری یا شرکت‌های ساخت و ساز انجام دهند.
1-8-3 پول‎شویی
پول‌شویی یعنی مشروع جلوه‎دادن پول‌هایی که از راه‎های غیرقانونی و نامشروع به‎دست می‌آیند با استفاده از روش‌هایی که باعث پنهان شدن منشاء غیر قانونی آن پول‌ها می‌شوند.
1-8-4پولشویی الکترونیکی
همانطور که می دانید پول شویی یعنی مشروع جلوه دادن پول هایی که از راه های غیرقانونی و نامشروع به دست می آیند با استفاده از روش هایی که باعث پنهان شدن منشاء غیر قانونی آن پول ها می شوند. با گسترش دامنه استفاده از بستر اینترنت برای ارائه خدمات الکترونیک جرایم مالی و بانکی هم به سمت الکترونیک شدن پیش رفت.
1-8-5 پولشویی سنتی
در روش سنتی ابتدا باید انتقال فیزیکی پول نقد انجام شود یعنی درآمدهای ناشی از جرم و فعالیت های مجرمانه در بانک های داخلی یا سایر موسسات مالی به جریان بیفتد در حالی که در روش الکترونیکی تراکنش های چهره به چهره حذف می شود و فرد پولشو می تواند اختفای هویت انجام دهد. در این روش اصلاً ثابت نمی شود که آیا هویت ارائه شده فرد درست است یا خیر.
1-8-6 پولشویی الکترونیک
در روش الکترونیکی، شرکت های برون مرزی یا موسسات مالی پیوسته به فرد اجازه می دهند به صورت اینترنتی افتتاح حساب بدون نیاز به ارائه مدارک و اسناد هویتی واقعی انجام دهند و این باعث می شود پولشویی با ریسک کمتری انجام شود.
فصل دوم
ادبیات پژوهش
2-1 مقدمه
2-1-1 پول و بانکداری الکترونیک
به طور کلی، در سال‌های گذشته تحولات چشمگیری در نظام بانکداری جهان ایجاد شده که در مجموع می‌توان آن را در 4 دوره بررسی نمود.
2-1-2 دوره اول: عملیات پشت باجه
این دوره نخستین کاربرد رایانه در بانکداری است. با استفاده از رایانه‌های مرکزی اطلاعات و اسناد کاغذی تولید شده رد شعب به صورت بسته بندی شده به مرکز ارسال و پردازش روی آن‌ها انجام می‌شود. در این دوره کاربرد اصلی رایانه محدود به ثبت دفاتر و تبدیل کاغذ به فایل‌های رایانه ای است. این فناوری که در دهه 1960 رواج داشت این امکان را فراهم نمود تا دفاتر و کارت‌ها از شعب حذف و گردش روزانه حساب‌ها در پایان وقت هر روز به رایانه‌های مرکزی برای به روز شدن ارسال گردد. در این دوره اتوماسیون بانک‌ها تاثیری در جهت رفاه حال مشتریان بانک‌ها نداشت و تأثیر رقابتی چندانی نیز بین بانک‌ها ایجاد نکرد. تنها تأثیر اتوماسیون در این دوره ایجاد سرعت و دقت در موازنه حساب‌ها و حذف دفاتر حساب بود (رضا، 1386).
2-1-3 دوره دوم: عملیات جلوی بودجه
این دوره از زمانی آغاز شد که کارمند شعبه در حضور مشتری عملیات بانکی را به صورت الکترونیکی ثبت و دنبال می‌کرد. از اواخر دهه 1970 امکان انتقال لحظه ای اطلاعات از طریق به کارگیری پایانه‌ها در جلوی باجه فراهم آمد. این پایانه‌ها که شبیه به رایانه‌های امروزی بودند از طریق شبکه‌های کامپیوتری به رایانه‌های بزرگ مرکزی متصل می‌شدند، امکان انتقال اطلاعات به صورت مؤثر را در بین شبکه‌های بزرگ رایانه‌های و پاینه های ورودی و خروجی به وجود آوردند. در این دوره کارمندان بانک‌ها قادر شدند به صورت آنلاین به حساب‌های مشتریان دسترسی داشته و عملیات نقل و انتقال پول را در حضور مشتری و به وسیله رایانه‌های موجود انجام دهند. اما کماکان به روز رسانی حساب‌ها و تهیه گزارش‌های مربوطه توسط پردازشگرهای مرکزی، به صورت شبانه انجام شد. در این دوره تعداد کارکنان بانک‌ها کاهش یافت چرا که هنوز نیاز به افرادی که پاسخگوی مراجعان به بانک‌ها باشند، وجود داشت و مشتریانی هم بودند که هنوز با این سیستم آشنایی نداشتند. در این دوره بعضی نرم افزارها کماکان غیریکپارچه و پراکنده بودند و به رغم امکان دسترسی لحظه ای کارمنان بانک‌ها به حساب‌های مشتریان، محصولات مختلف بانک‌ها، اعم از انواع حساب‌های بانکی، وام‌ها، خدمات بیمه و نقل و انتقال وجوه؛ مستلزم مراجع مشتری به شعب بانک‌ها بود و بانک‌ها نمی‌توانستند به صورت شبکه ای به ارائه خدمات بانکی بپردازند (صادقی، عمروآبادی و همکاران، 1391).
2-1-4 دوره سوم: متصل کردن مشتریان به حساب‌هایشان
در این دوره که از اوسط دهه 1980 آغاز شد امکان دسترسی مشتریان به حساب‌هایشان فراهم شد. آن‌هامی‌توانستند با استفاده از تلفن و یا دستگاه‌های خودپرداز و استفاده از کارت‌های هوشمند یا مغناطیسی و رایانه‌های شخصی به حسابشان دسترسی داشته باشند و عملیات دریافت و پرداخت، نقل و انتقال وجوه را به صورت الکرتونیکی انجام دهند. به طور کلی می‌توان گفت در این دوره هنوز وجود نیروی انسانی در شعب بانک‌ها مورد نیاز بود و مشتریان احساس می‌کردند که خدمات بهتری را دریافت می‌کنند. همچنین پول کاغذی هنوز در جریان بود و واریز و دریافت پول یکی از فشارهای کاری روزانه بود. در کل مهم‌ترین ویژگی‌های دوره که آن را از دور ه های قبلی و بعد متمایز می‌سازد، توسعه جزیره ای سیستم‌های ماشینی در جلوی باجه و پشت باجه و همچنین توسعه سیستم‌های ارتباطی مشتریان با حساب‌های خود مثل سیستم خود پرداز اتوماتیک و تلفن بانک و فاکس بانک است. از مشکلات این دوره می‌توان به عدم یکپارچگی سیستم ماشینی و جزیره ای بودن آن و ناهماهنگی برای ارائه خدمات به مشتریان، عدم وجود تعامل در خطوط مخابراتی مطمئن و نبود پروتکل‌های ارتباطی لازم برای متصل نمودن مشتری به شعب بانک عمال خود و شعب بانک‌های دیگر اشاره دارد.
2-1-5 دوره چهارم: یکپارچه سازی سیستم‌ها و مرتبط کردن مشتری با تمامی عملیات بانکی
دوره چهارم زمانی آغاز می‌شود که همه نتایج بدست آمده از دوره‌های قبل به طور کامل به سیستم عملیات الکترونیکی انتقال می‌یابند تا هم بانک و هم مشتریان بتوانند به طور دقیق و منظم اطلاعات مورد نیاز خود را کسب نمایند. ورود به این مرحله به امکانات و تکیه گاه مخابراتی و ارتباطی پیشرفته و مطمئن نیاز دارد. این دوره با جمع بندی بخش‌های نرم افزاری و سخت افزاری در دوره‌های پیشین به صورت واقعی ارتباط بین بانک و مشتریان را به تصویر می‌کشد. در دوره چهارم می‌توان به سه نکته اشاره کرد: الف) تلاش برای استانداردسازی نرم افزارها و سخت افزارهای رایانه موجود برای رسیدن به یک سیستم یکپارچه، ب) تلاش برای تأسیس سیستم‌های یکپارچه و صرف نظرنمودن از سیستم‌های جزیره ای پیشین، ج) بوجودآوردن سیستم‌های جدید که اساس آن‌ها مشتری است نه حساب مشتری (شهبازی 1388).
در این دوره بانک‌های قصد دارند این امکان را به مشتری بدهند که بدون رویارویی با کارکنان بانک و بدون تلفن زدن یا مراجعه به دستگاه‌های خودپرداز، صرفاً با استفاده از رایانه شخصی، خدمات متعارف بانکی را از طریق سیتسم الکترونیکی بانک دریافت کنند. در این دوره صرفه حویی واقعی در نیروی انسانی ممکن شد و پول کاملاً حالت الکترونیکی پیدا نمود و به عنوان ابزار تعامل دو طرف یعنی بانک و مشتری به کارگرفته شد. این دوران در واقع دوره شکل گیری بانکداری نوین یا بانکداری الکترونیکی به شمار می‌آید.
2-2 پیشینه تحقیق
در رابطه با پول شویی و بانکداری الکترونیکی در داخل کشور کم کار شده است و در کمتر مقاله ای از یک مدل سنجی برای تحلیل اثرات استفاده شده است. حبیب زاده و میرمحمدی (1389) در مقاله خود با عنوان «نقش بانکدرای الکترونیک در پول شویی و روش‌های مقابله با آن» با روش تحلیلی و از دیدگاه حقوقی به تبعیت ابعاد بانکداری الکترونیک و پولشویی و راه‌های مبارزه با آن پرداخته‌اند. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که فناوری اطلاعات در بستری نا امن زمینه مناسبی برای پول شویان می‌باشد. در مقاله قضاوی (1387) با عنوان«بررسی پیامدهای پولشویی با سایر متغیرهای اقتصادی مورد بررسی قرارگرفته و آثار پول شویی برای ایران تخمین زده شده است. در ادامه زمینه‌های جرم پول شویی در ایران را مورد بررسی قرار گرفته و در قسمت نهایی تحقیق نیز پس از بررسی اشکالات لایحه فعلی، لایحه و آئین نامه پیشنهادی مبارزه با پول شویی ارائه گردیده است. در این مقاله رشد اقتصادی به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است. برای دخالت دادن اثر متغیرهای مربوط به پول شویی، از سه متغیر جانشین تعداد پرونده‌های مختومه، تعداد پرونده‌های مربوط به اختلاس و قاچاق مواد مخدر استفاده شده است. نتایج این مقاله که از مدل‌های اقتصادسنجی استفاده کرده است، نشان می‌دهد که شاخص‌های پول شویی هم چون اختلاس صرفنظر از اینکه مصرف بخش دولتی در مدل حضوری داشته باشد یا حذف شود معنی داری آماری و ارتباط منفی (معنی داری تئوریک) با متغیر وابسته (تولید) در ایران دارد.
مرور بر تحقیقات خارجی صورت گرفته بر موضوع پول شویی نشان می‌دهد در امریکا و مالزی بین جرائم و بیکاری یک ارتباط منطقی وجود دارد. همچنین هاستون یک مدل نظری برای پیوندهای سیکل تجاری، مالیات و سیاست پولی با اقتصادی زیرزمینی اراده داده است. با عنایت به ارتباط بین پول شویی و اقتصاد زیرزمینی می‌توان مدل نظری فوق را برای پول شویی نیز مورد استفاده قرار داد. از نظر هاستون اقتصاد زیرزمینی و مبادلات پنهان فراگیر موجب افزایش آثار تورمی، سیاست‌های انبساطی پولی و مالی می‌شود. هاستون یکی از عوامل بروز تورم رکودی اواخر دهه 1970 و اوایل دهه 1980 را افزایش در میزان رشد جرائم می‌داند. همچنین فیشن باوم (1989) استدلال می‌کنند که کندشدن رشد بهره وری آمریکا طی دهه‌های 1970 و 1980 به میزان قابل توجهی بیش از حد برآورد شده که دلیل عمده آن را می‌توان در نادید گرفتن رشد سریع اقتصادی زیرزمینی جستجو کرد. آثار کلان اقتصادی پول شویی بصورت کمی مورد برآورد قرار نگرفته و به عنوان اولین کار کورک ارتباط بین پول شویی و رشد اقتصادی را بررسی نموده است. البته همانطور که خود کورک اشاره می‌کند کارهای تجربی بازو مبنای مدل او قرار گرفته است. او میزان جرائم را به عنوان یک جایگزین برای پول شویی؛ با رشد اقتصادی مرتبط می‌کند. نتایج تخمین او نشان می‌دهد که به ازای هر 10 درصد افزایش در پول شویی رشد اقتصادی به میزان 1/0 درصد کاهش خواهد یافت. این میزان آثار مستقیم و غیرمستقیم را نشان می‌دهد؛ اما آثار اجتماعی و رفاهی در آن دیده نشده است و می‌توان گفت آثار پول شویی حداقل به لحاظ نظری وسیع تر از تخمین فوق است.
2-3 مفهوم پول شویی یا تطهیر پول1 
تعاریف مختلف و متعددی از پول شویی چه توسط حقوقدانان و اقتصاددانان و چه در اسناد بین المللی ارائه شده است که در اینجا فقط چند نمونه از این تعاریف ذکر می شود .
برخی از حقوقدانان پول شویی (تطهیر مال) را این گونه تعریف کرده اند:
«منظور از تطهیر مال، مخفی کردن منبع اصلی اموال ناشی از جرم و تبدیل آنها به اموال پاک است. به طوری که یافتن منبع اصلی مال غیر ممکن یا بسیار دشوار گردد .» 
و نیز آمده است که پول شویی عملی غیرقانونی است که درآمد حاصل از خلاف شرع یا قانون در طی فرایندی ساده و پیچیده قانونی می شود.
و در تعریف دیگر پول شویی چنین بیان شده است:
پول شویی (تطهیر پول) روندی است بدان وسیله به منشا مبالغ هنگفت پولی که به طرق غیرقانونی تحصیل شده باشد (از قاچاق دارو، فعالیت تروریستی یا دیگر جنایات جدی) ظاهری مشروع و قانونی داده شود.
2-4 تعريف پول شويی2
درمتن كامل مقررات بانك مركزي و در پيشگيري از پولشويی اينگونه تعريف شده است.
1-تحصيل و نگهداری يا استفاده از مالی كه به طور مستقيم يا غير مستقيم در نتيجه ارتكاب جرم حاصل شده است .
2-معاونت با شخص يا اشخاص ديگر به منظور تبديل يا انتقال مالی كه به طور مستقيم ياغيرمستقيم درنتيجه ارتكاب جرم حاصل شده است .
به طوركلی می توان گفت : از روند جريان انداختن درآمدهايی كه فشار غيرقانونی دارند در اقتصاد كشورها به عنوان پولشويی ياد می شود.
پول شويی يك فعاليت غير قانونی است كه در طی انجام آن ، عوايد ودرآمدهای ناشی از اعمال خلاف قانون مشروعيت می يابد .
به عبارت ديگر پولهای كثيف ناشی از اعمال خلاف به پولهای تميز تبديل گرديده و در بدنه اقتصاد جايگزين ميشود. اين عمل يك روش معمول و منطقی برای بدست آوردن سود از فعاليتهای غير قانونی برای مجرمان ميباشد. پول شويان كسانی هستند كه يا خود  اعمال خلاف را انجام داده و پولهای ناشی از آن را تطهير می كنند و يا افرادی هستند كه پولهای  خلاف را بطور آگاهانه يا ناآگاهانه در سيستم مالی و اقتصادی كشور وارد می كنند.
خلافكاران از طيف وسيع اعمال غير اخلاقی و غيرقانونی مانند قاچاق مواد مخدر، تقلبات، ثروتهای قابل مصادره، گروگانگيری، قمار و همچنين اهدای پول به سازمانهای تروريستی و حتی تقلبات  مالی در اينترنت و ياديگر ابزار اطلاع رسانی سودهای كلانی  را بدست  می آورند وچون ردپای اين افراد  در معاملات مالی و بانكی  به  صورت زنجيروار در وجوه پس انداز شده آنها آشكار ميگردد ، بنابراين مجرمان از ابزارهای مالی مانند چكها ، كارتهای اعتباری و كارتهای هوشمند اجتناب كرده و به استفاده  از پول نقد رو می آورند. پول نقد نيز به علت عدم مزيت نسبت به ساير ابزارهای مالی مانند حجم بالا ، مشكلات در حمل و نقل و كاهش قدرت خريد در طول زمان به پول شويان داده ميشود تا در طي مراحلی به شبكه اقتصادی كشور وارد گردد.
در واقع  پول شويی به مجموعه عملياتی گفته ميشود كه شخص يا اشخاص حقيقی يا حقوقی برای مشروعيت بخشيدن به درآمدهای نامشروع آن عمليات انجام می دهند. انواع پولهايی كه می تواند به صورت نا مشروع در جامعه مطرح باشد، به سه گروه پولهای كثيف و يا پولهای آغشته به خون ، پولهايی سياه و پولهای خاكستری تقسيم می شود .
2-5 تاریخچه پول شویی
تاریخچه ی آغاز پول شوئی را از اوایل قرن بیستم می دانند و بنا به نظر برخی از اقتصاددانان پولشوئی ریشه در مالکیت مافیا بر شبکه ای از رختشویخانه های ماشینی در ابتدای دهه 1930 در آمریکا دارد. طی این سالها، همزمان با بحران اقتصادی آمریکا، دزدان و گانگسترها پولهای کلان بدست آورده را از اخاذی، فحشاء، قاچاق مواد مخدر و مشروبات الکلی،کازینوها و قمارخانه ها که منشاء غیرقانونی داشتند به طریق مختلف مشروع و قانونی جلوه می دادند، یکی از راههای مشروعیت بخشیدن به این درآمدها، ایجاد کسب و کار و اشتغال برای عده ای از افراد بیکار جامعه بود که سرمایه گــذاری در رختشویخانه ها یکی از کارهایی بود که در جهت قانونی نشان دادن پول های نامشروع صورت گرفت، اما عده ای دیگر از کارشناسان اقتصادی و مالی عقیده دارند که انتسابِ منشاء پدیده ی پولشوئی به گروههای گانگستری و مافیائی دهه ی 1930 نمی تواند واقعیت داشته باشد و رواج اصطلاح پولشوئی را به جریان رسوائی سال 1973 و اترگیت و حادثه خلیج خوکهــا به نیکسون رئیس جمهور وقت آمریکا نسبت می دهند این واژه نخستین بار در سال 1982 در چارچوب روابط حقوقی و قضایی در دادگاهی در آمریکا مطرح گردید و از آن پس در سطح گسترده ای به کار گرفته شد و به اصطلاحی متداول در سراسر جهان تبدیل شد. در حال حاضر رشد اقتصادی و رونق بازارهای مالی و همچنین تغییر و تحولات پولی و رشد اقتصادی در کشورهای اروپائی باعث گسترش جرائم سازمان یافته مانند سرقت، قاچاق مواد مخدر، آدم ربائی و دیگر اعمال خلاف شده است. سازمانهای به وجود آمده، کلیه ی عملیات خلاف سودآور را نشانه رفته اند و یکی از فعالیت های مهم این سازمانها پول شوئی می باشد. پولشوئی فعالیتی غیرقانونی می باشد که طی آن درآمد و سود ناشی از اعمال خلاف وارد چرخه اقتصاد شده و مشروعیت قانونی می یابد. با توجه به اثرمُهلک و با اهمیت پول شوئی بر سلامت اقتصاد،لازم است توجه بیشتری به راههای مقابله با آن را مبذول کـرد و مقررات کامل تری در این زمینه تدوین نمود و از آنجا که پول شوئی ماهیتی فراملّی دارد مقابله با آن نیز مستلزم تـلاش و همکاریهای بین المللی خواهد بود و با توجه به آثار سوء پول شوئی بر بدنه اقتصاد سالم و زیانها و تبعات ناشی از آن شناخت و شناسائی زوایای آن برای مدیران اقتصادی و بانکی و قانونگذاری و مقامات قضائی و انتظامی ضروری به نظرمی رسد و در این راستا اولین سازمان در جهت وضع قوانین ویژه در مورد پول شوئی در سال 1989 توسط گروه هفت (7- G) تحت عنوانFATF ( Financial Action Task Force) تأمین گردید. تعریف پول شوئی تعاریف گوناگونی از واژه پول شوئی شده است ولی در کل می توان گفت که پـول کثیف Dirtymoney) و نامشروع در چرخه مبادلات قرارگرفته تا پس از عبور از این چرخه، قانونی، تمیز و مشروع جلوه نماید. در پیش نویس ماده 1 اتحادیه ی اروپائی ( European Community) تعریف پول شوئی عبارت است از: فرآیندی که طی آن خلافکاران و صاحبان دارائی های غیرقانونی به گونه ای عمل می کنند که نشان دهند پولی را که خرج می کنند. در واقع متعلّق به خود آنهاست و از راه قانونی بدست آمده است به عبارت دیگر پولشوئی هرگونه تبدیل و انتقال مال بمنظــور مخفی کردن و تغییر در مال مورد نظر با علم به این که چنین مالی از یک جرم کیفری حاصل شده است، می باشد. البته باید توجـه داشت که پول شوئی جرمی چند بُعدی است که علاوه بر بعد قضایی در ابعاد اخلاقی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی نیز تأثیـر دارد. سازمان FATF پول شوئی (تطهیر پول) را، هر گونه عملیاتی که در راستای پنهان سازی و ایجاد عدم شفافیت در ارتباط با منشاء در آمد و ثروت کسب شدهِ توسط اشخاص حقیقی و حقوقی در جهت مشروعیت بخشیدن به این درآمدهای نامشروع صورت می گیرد، را تعریف می کند. انواع پولهائی که می تواند در جامعه گردش داشته باشد و خلافکاران به روشهای مختلف تلاش درمشروعیت بخشیدن و تطهیر آنها دارند سه دسته می باشند: 1ـ پول سرخ: پولی که مربوط به نقل و انتقالات مواد مخدر می باشد و به زندگی و جان انسانها مرتبط می باشد. 2ـ پول سیاه: پول های حاصل از قاچاق کالا می باشد و پولهایی که از شرکت در معاملات پر سود دولتی خارج از عرف طبیعی و اداری حاصل شده است. 3ـ پول خاکستری: پول هایی که از درآمدهای حاصل از فروش کالا و انجام کارهای تولیدی حاصل می شود و از نظارت دولت، پنهان می ماند و صاحبان آن از پرداخت مالیات فرار می کنند. شیوه های پول شوئی: از مهمترین و معمول ترین شیوه های پولشوئی این است که پولشویان مقادیر زیادی پول نقد را تبدیل به مقادیر کوچکتری کرده و بطور مستقیم در بانکها سپرده گذاری می کنند و یا در کشورهایی که دارای مقررات آزاد می باشند.
«پول شویی » پدیده ای تازه و نو در ادبیات حقوقی نیست. شاید بتوان ادعا کرد که فعالیتها و اقداماتی که برای تطهیر اموال به دست آمده از جرم، صورت می گیرد، تاریخی به قدمت تاریخ ارتکاب جرم دارد. به عبارت دیگر از زمانی که بشر ربودن مال غیر و سرقت را جرم دانسته است و یا با مفاهیمی مانند قاچاق کالا و بویژه مواد مخدر و اسلحه آشنا شده است و یا مفهوم تروریستی را شناخته و آن را جرم تلقی کرده است، پدیده «پول شویی » به وجود آمده است. با این حال در چگونگی رایج شدن آن بین پژوهشگران نظر واحدی وجود ندارد. برخی بر این عقیده اند که ریشه واژه پول شویی را باید در مالکیت مافیا بر شبکه ای از رختشوی خانه های ماشینی در ایالات متحده آمریکا در دهه 1930 جستجو کرد. در این سال کانگسترها، فعالیت گسترده ای در برخی از شهرهای آمریکا، همانند نیویورک آغاز کردند و از طریق ارتکاب جرایمی مانند اخاذی، فحشا، قاچاق مشروبات الکلی، پولهای کلانی به دست می آوردند که لازم بود منشا این درآمدها را قانونی و مشروع قلمداد کنند. و گفته شده است که شاید علت انتخاب عنوان «تطهیر» یا «شست و شو» از همین جا نشات گرفته است.  ولی بر اساس نظر دیگر، علت انتخاب واژه «پول شویی » یا «تطهیر پول » برای این عمل آن است که این روند مثل یک شست و شوی خانه یا ماشین لباسشویی که چرک و کثافت را از لباسها جدا می کند عمل کرده و با جدا کردن کثافت از پول، یا هر مال دیگر ناشی از جرم، آن را پاک می سازد. برخی دیگر معتقدند که پول شویی (تطهیر پول) «به عنوان یک جنایت » دو دهه سابقه دارد و عملا از دهه 1980 و اساسا در مورد قاچاق دارو جلب توجه نموده است.
در سالهای اخیر شاید بتوان یکی از زمانهایی را که فعالیت های زیادی برای پول شویی در آن انجام گرفته است زمان تبدیل پولهای اروپایی به واحد مشترک «یورو» دانست. طبیعی بود که با توجه به سیاستهای پولی این کشورها و نظام بانکی به نسبت مطلوب آنها، پولهای کلان



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید